Соттардың мұрагерлік туралы заңнаманы қолдануының кейбір мәселелері туралы
Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының 2026 жылғы 20 мамырдағы № 4 Нормативтік қаулысы
Мұрагерлік туралы заңнаманы біркелкі қолдану мақсатында Қазақстан Республикасы Жоғарғы Сотының жалпы отырысы түсіндіреді:
1. Мұрагерлiк құқыққа Қазақстан Республикасының Конституциясымен (бұдан әрi - Конституция) кепiлдiк беріледi және ол Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексiнде (бұдан әрi - АК) айқындалған тәртiппен, ал АК-де және өзге де заңнамалық актiлерде белгiленген жағдайларда қайтыс болған азаматтың (мұра қалдырушының) мүлкiнiң басқа адамдарға (мұрагерлерге) ауысуын қамтамасыз етедi.
Мұрагерлік туралы істер бойынша дауларды шеше отырып, соттар мұра ашылған күнде қолданыста болған заңнаманы басшылыққа алуға тиіс. Өзгерістер мен толықтырулар енгізетін жаңа заң ол қолданысқа енгізілгеннен кейін туындаған мұрагерлік құқықтар мен міндеттерге қолданылады.
2. Мұра қалдырушының қайтыс болған күні, ал ол қайтыс болды деп жарияланған кезде, егер сот шешімінде басқа күн көрсетілмесе, азаматты қайтыс болды деп жариялау туралы сот шешімінің күшіне енген күні мұраның ашылу уақыты болып табылады. Егер бірінен кейін бірі мұрагер болуы мүмкін азаматтар бір күнтізбелік тәулікте қайтыс болса, онда олар бір мезгілде қайтыс болған деп танылады және бірінен кейін бірі мұрагер болмайды, мұрагерлікке олардың әрқайсысының мұрагерлері шақырылады.
3. Азаматтың тұрақты немесе көбінесе тұрған елді мекені деп танылған, мұра қалдырушының соңғы тұрған жері мұраның ашылған орны болып табылады.
Егер мұра қалдырушының соңғы тұрған жері белгісіз болса, жылжымайтын мүлік орналасқан жер, ал ол болмаған кезде жылжымалы мүліктің немесе оның неғұрлым құнды бөлігінің орналасқан жері мұраның ашылу орны болып танылады. Мүліктің құндылығы мұра ашылған күні оның нарықтық құнының негізінде айқындалады.
