Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының
29.09.2011 жылғы отырысының
стенограммасынан үзінді көшірме
Отырысты Қазақстан Республикасы Парламенті
Сенатының Төрағасы Қ. МӘМИ жүргізді
Выписка из стенограммы заседания
Сената Парламента Республики Казахстан
от 29.09.2011 года
Вел заседание Председатель Сената
Парламента Республики Казахстан К. МАМИ
ТӨРАҒА. Құрметті әріптестер, бірінші қаралатын мәселе - Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі мақұлдаған «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің жобасы жөнінде (бірінші оқылым).
Баяндама жасау үшін сөз Қазақстан Республикасы Әділет министрі Рашид Төлеутайұлы Түсіпбековке беріледі.
ТҮСІПБЕКОВ Р.Т. Құрметті Төраға! Құрметті Сенат депутаттары! «Неке және отбасы» кодексі, неке-отбасы заңын жетілдіру және аталған саланы жалпы қабылданған халықаралық нормалармен сәйкестендіру мақсатында әзірленді.
Кодекс жобасы комитет пен жұмыс тобының мәжілістерінде мұқият қаралды. Жалпы жоба бойынша Парламенттің іргесінде алпысқа жуық жұмыс топтары, сондай-ақ депутаттар бастамасымен семинарлар мен дөңгелек үстелдер өткізілді.
Құрметті депутаттар, қоғамның отбасы мен неке мәселесіне жаңа көзқарасы қолданыстағы неке-отбасы базасын қайта қарауды талап етіп отыр. Осыған байланысты кодекспен бірнеше новеллалар ұсынылады.
Біздің ел 2010 жылы Балаларды қорғау және шетелдік бала асырап алу туралы халықаралық ынтымақтастық конвенциясына қосылды.
Осы қадам аталған келісім-шарттың нормаларын кодексте белгілеуді талап етеді. Оның ерекшелігі, Қазақстан сияқты халықаралық міндеттеме жүктелген елге ғана бала асырап алуға мүмкіндік берілетін болады. Жоба қазақстандық бала асырап алушылар үшін басымдықты белгілейді.
Тағы бір маңызды ереже ол - баланы асырап алу үшін баланы шетел азаматы таңдамайды, балаларды қорғау органы асырап алушыны таңдайтын болады. Кодекс қабылданғаннан кейін бұл сұрақтармен тек аккредитациядан өткен арнайы агенттіктер ғана айналысады. Кодекспен алименттік қатынастар туралы бірқатар нормалар нақтыланды.
Ата-анасыз қалған жетім балалар туралы мәселенің маңыздылығын ескере отырып, қамқоршылар мен қорғаушыларға баланы асырауға жәрдемақы төлеу нормалары бекітілді. Кодекс жобасы адамның жеке өміріне қол сұқпау, жеке өмірінің құпиясын жария етпеу туралы лауазымды тұлғалардың жауапкершілігін қарастыратын ережелерді көздейді.
Жобаға жұмыс барысында екі палата депутаттарының конструктивтік ұсыныстары енгізілді, бұл ұсыныс жоба мазмұнын жетілдіруге мүмкіндік берді.
Баяндамамның соңында, сіздерге жемісті және белсенді еңбектеріңіз үшін алғысымды білдіремін. Назарларыңызға рахмет.
ТӨРАҒА. Рашид Төлеутайұлына сұрақтарыңыз бар ма?
ОРНЫНАН. Жоқ.
ТӨРАҒА. Қосымша баяндама жасау үшін сөз Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі Анатолий Афанасьевич Башмаковқа беріледі.
БАШМАКОВ А.А. Уважаемый Кайрат Абдразакович! Уважаемые коллеги и приглашенные! Докладчик Министр юстиции мотивированно изложил основные концептуальные новеллы, внесенные в данный законопроект, поэтому не вижу необходимости вновь на них останавливаться, но чтобы соблюсти нормативные требования Регламента, остановлюсь на некоторых принципиальных позициях.
Этот законопроект не только регулирует брачно-семейные отношения и обеспечивает гарантии их существования, но и создает принципиально новые правовые возможности укрепления казахстанской семьи. Была учтена порочная практика усыновления зарубежными родителями, в том числе и наших детей.
Проект разработан на основе норм Закона от 17 декабря 1998 года «О браке и семье», Кодекса от 18 сентября 2009 года «О здоровье народа и системе здравоохранения» и других нормативных документов.
Для более детального рассмотрения этого законопроекта была создана рабочая группа, куда вошли не только депутаты Сената, работники Аппарата Сената, но были приглашены депутаты областных маслихатов из ряда областей, работники Министерства юстиции, Генеральной прокуратуры, Верховного Суда, Министерства образования и науки и других заинтересованных ведомств.
Всего состоялось восемь заседаний, где детально было рассмотрено более 80 норм и поправок, внесенных депутатами профильных комитетов Палаты. На заседаниях рабочей группы были рассмотрены самые разнообразные вопросы, в том числе введение в кодекс норм, понятий гражданского брака, однополого брака, суррогатной матери, модели шведской семьи, но мы отобрали самые необходимые и включили в сравнительную таблицу.
Несколько слов о социально-общественной значимости данного законопроекта. На мой взгляд, этот кодекс выходит за рамки чисто юридического документа и представляет собой политический свод духовных и нравственных норм современной казахстанской семьи. Он поднимает роль семьи на тот уровень в иерархии ценностей, на котором она должна быть. Ведь семья - это начало начал. Именно в семье протекают главные процессы социализации растущего человека, семья учит его жить в этом сложном и быстро меняющемся мире. Это духовное гнездовье, где молодые люди познают такие понятия, как любовь к Отчизне, родному аулу, земле, уважение к труду, женщине, национальным традициям, родному языку. Здесь формируются понятия добродетели, порядочности, совестливости.
Я убежден, что наши проблемы в повседневной жизни, личностных отношениях, экономике от недостаточного внимания семьи. Семья - один из самых древних социальных институтов. От ее целостности зависит жизнеспособность общества. Конечно, принятием данного законопроекта мы не решаем всех проблем, связанных с семьей, но это будет серьезный шаг на пути к этому. Прошу, уважаемые коллеги, поддержать. Рақмет.
ТӨРАҒА. Қосымша баяндамашыға сұрақтарыңыз бар ма?
ОРНЫНАН. Жоқ.
ТӨРАҒА. Талқылаудың қажеті бар ма?
Депутат Әміров.
ӘМІРОВ И.Ә. Құрметті Төраға, құрметті депутаттар! Отан отбасынан басталады, отбасы - Отанымыздың тірегі. Заман талабына сай әзірленген «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің жобасы ескірген нормалардан арылу және уақыттың өзі талап етіп отырған жаңа өзгерістер енгізілуін көздейді. Сондықтан да осы заңның қабылдану қажеттігі барлығымызға белгілі. Правительством и Мажилисом Парламента введены новеллы. Полностью поддерживая принятие данного законопроекта, все же хочу по нескольким аспектам высказать свои предложения.
В ходе обсуждения в Мажилисе задавали вопросы по содержанию детей в детских домах. Ежегодно на это выделяется 770 тысяч, некоторые депутаты говорили, что 600 тысяч. Почему бы эти денежные средства не передать патронажным воспитателям? Если бы получили эту сумму, казахи никогда в 18 лет не оставляли на полдороги, они бы получили высшее образование, поженили бы их, немересін көргенше эти дети бы остались у них. Вот этот вопрос, ертеден келе жатқан үлкен баласының балаларын тәрбиеге алу. А почему эти вопросы в судебном порядке должны решаться? Почему не в органах ЗАГСа, ведь спора нет?
В целях защиты матери и детей следовало бы дополнить статью 20 частью второй следующего содержания: «В случае отложения разбирательства дела с назначением супругам для примирения суд по требованию одной из сторон по иску должны решать вопрос о взыскании алиментов на содержание детей и пособия на содержание другого супруга». А ведь назначается шесть месяцев, три месяца. В основном уходит мужской пол, а почему женщины должны мыкаться именно с несовершеннолетними детьми, тем более не получать пособия? Этот вопрос, наверное, надо бы ввести.
Подпункт 4 пункта 1 статьи 25 законопроекта предусматривает признание брака недействительным, если одно из лиц, вступающих в брак, скрыл от другого факт уплаты алиментов в пользу другого лица. В основном алименты выплачивает мужской пол. Почему женщина должна скрывать прежнюю свою жизнь? Поэтому то и другое нельзя принимать. Подпункт 4 пункта 1 статьи 25 необходимо исключить, это не является основным вопросом.
Хотел высказать свои соображения (это моя личная позиция) касательно статьи 30 «Равенство супругов в семье». Да, поддерживаю, право каждого супруга в свободе выбора рода деятельности, профессии, вероисповедования. Но, уважаемые коллеги, ни в коей мере по своему усмотрению супруги не должны выбирать место жительства и место пребывания. Поэтому просил бы эти слова перенести в пункт 3, где вопросы материнства, отцовства, воспитания, образования детей должны решаться супругами совместно. Я считаю, что и вопросы места жительства и места пребывания супругов и детей должны решаться супругами совместно. Каждый из супругов, вступая в брачные отношения, принимает определенные обязательства, равно как уступает свои права другому супругу, значит, супруги должны и обязаны решать вопросы совместно, в том числе вопросы места жительства и пребывания.
Позиция разработчика, который ссылается на статью 27 Конституции, считаю не совсем верной, заранее предрасполагающей разногласие в семье, нарушающей права детей и одного из супругов и в конечном итоге приводящей к распаду семьи.
Ұрпақ - ғұмыр жалғасы, тіршілік көзі. Қай халық болсын үмітін ең алдымен ұрпағынан күтеді. Біздің ата-бабаларымыз да жанған отын сөндірмей, түтінін түтететін ұрпақ қалдыруды ең маңызды парызымыз деп санаған. Сондықтан да бабаларымыз жеті атаға дейін балаларына үйленуге рұқсат бермеген. А что у нас в настоящее время получается? Женщина, стоящая на панели или скрытно занимающаяся проституцией, является женщиной детородного возраста. Если учесть, что сын, родившийся от отца-пьяницы, в 16 лет становится пьяницей, дочь, родившаяся от проститутки, в 14 лет становится ею. Перед нами стоит страшная картина. Поэтому и Правительству, и Парламенту к этому вопросу необходимо в срочном порядке вернуться, чтобы вести борьбу с проституцией, наркоманией и пьянством. А ведь в соседнем Узбекистане вопрос о проституции решался в течение месяца, в результате эти субъекты оказались в Российской Федерации и у нас.
И последнее. Я всей душой поддерживаю выступление депутата Мажилиса Нехорошева о китайской демографической экспансии. Уважаемые коллеги, никому не секрет, что демографическая политика Китая направлена на мировое заселение, тем более что Казахстан уже многие века является вожделенной мечтой Китая. Выходит, что наши предки зря проливали кровь, отдавали жизнь, защищая свою землю, детей, национальный генофонд, раз мы сейчас открыли для иностранцев все свои двери и предоставили безлимитные привилегии для демографического нашествия. Почему в нашей стране так легко получить прописку, гражданство иностранцу? Не пора ли ужесточить Закон «О миграции», ужесточить получение гражданства, кроме наших единокровцев - оралманов.
В настоящее время в Казахстане находится более 300 тысяч китайских граждан. Эта цифра колеблется в сторону увеличения. Точного количества китайцев, проживающих в Казахстане, миграционная полиция дать не может, так как они приезжают в Казахстан как официальными, так и неофициальными путями. И это не интеллигенция, в подавляющем большинстве это рабочие, простые трудящиеся без образования и культуры. Зато они вступают в брак с гражданками Казахстана, чтобы получить упрощенное гражданство или вид на жительство, обзаводятся детьми. А доказать фиктивность брака практически невозможно. Тем более что наказание за эти нарушения в законодательном порядке не предусмотрено.
Если мы, уважаемые коллеги, не введем жесткий законодательный контроль, по примеру западных стран, за въездом иностранцев в страну, не выработаем жесткие критерии отбора въезжающих, заключением брака с иностранцами, получением гражданства, мы поставим наше будущее, наш национальный генофонд под угрозу исчезновения.
Құрметті депутаттар, ғасырлар бұрын қазақтың Нострадамусы, көріпкелі, әулие Мөңке би айтқан емес пе: «Ақыр заман болғанда су тартылады», «Қарап тұрған жігітке қыз артылады», «Жеріңе қара қытай қаптайды», деп. Табиғат ықпалымен су тартылды, бірақ жаңа технологияны пайдаланып, жерасты суымен республиканы сумен қамтамасыз етуге болады. Қыздарымыз жігіттерге артылды, мемлекет күшімен сұраң қыздар мен келіншектердің нәпсісін басып, сапасына келтіруге де болады.
Ал егер жеріңе қара қытай қаптаса, көзіңнің жасы еш уақытта құрғамайды. Бұл этапты біздің халық басынан өткізген. Рақмет.
ТӨРАҒА. Талқылауға қатысатын басқа депутаттар бар ма?
ОРНЫНАН. Жоқ.
ТӨРАҒА. Олай болса, қаулының жобасы бар.
Депутат Әміровтің айтқан мәселесін комитеттерде талқылағанда бас комитет мән береді деп ойлаймын. Заңға қатысы бар мәселелерді мүмкін салыстырма кестеге кіргізерміз.
Қазақстан Республикасы Парламентінің Мәжілісі мақұлдаған «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасы кодексінің жобасын қабылдау жөніндегі (бірінші оқылым) Сенат қаулысын дауысқа қоямын. Дауыс берулеріңізді сұраймын.
Дауыс беру режимі қосылсын.
Нәтижесін экранға беріңіздер. «Қатысып отырғандар» - 37 сенатор, «жақтағандар» - 37. Шешім қабылданды.
Сонымен кодекс жобасы бірінші оқылымда мақұлданды. Бас комитетке кодекс жобасын екінші оқылымға әзірлеуді тапсырамын.
Қазақстан Республикасы Парламенті Сенатының
06.10.2011 жылғы отырысының
стенограммасынан үзінді көшірме
Отырысты Қазақстан Республикасы Парламенті
Сенатының Төрағасы Қ. МӘМИ жүргізді
Выписка из стенограммы заседания
Сената Парламента Республики Казахстан
от 06.10.2011 года
Вел заседание Председатель Сената
Парламента Республики Казахстан К. МАМИ
ТӨРАҒА. Құрметті әріптестер, келесі мәселе - «Неке (ерлі-зайыптылық) және отбасы туралы» Қазақстан Республикасы Кодексінің жобасы жөнінде (екінші оқылым).
Баяндама жасау үшін сөз Әлеуметтік-мәдени даму комитетінің мүшесі Анатолий Афанасьевич Башмаковқа беріледі.
БАШМАКОВ А.А. Рақмет. Уважаемый Кайрат Абдразакович, уважаемые коллеги! При рассмотрении проекта этого кодекса в первом чтении в более подробной форме и в докладе, и содокладе были изложены основные концептуальные новеллы, отмечено, что весь смысл этого законопроекта направлен на укрепление казахстанской семьи через правовой механизм, повышение ее роли как самого важного социального института.
Первоначально в головной комитет от депутатов профильных комитетов поступило 82 поправки и предложения. В настоящее время они сведены в сравнительную таблицу, их осталось 39.
После прошлого пленарного заседания состоялось еще одно, 9-е по счету заседание рабочей группы и расширенное заседание головного комитета, куда в соответствии с Регламентом были приглашены разработчики, представители всех заинтересованных ведомств, представители Генеральной прокуратуры, Верховного Суда, а также авторы поправок и замечаний. По предложению нашего коллеги Ирана Амировича и с его участием были рассмотрены все высказанные им пожелания. И разработчик, и депутаты головного комитета с ним согласились. Были уточнены юридическая корректность и правомерность, многие из них внесены в сравнительную таблицу, а те, которые остались за границей кодекса, будут направлены в Правительство для обсуждения и применения в своих нормативных документах.
Конечно, жизнь со временем потребует возможного возвращения к некоторым нормам этого кодексу, а сейчас, уважаемый Кайрат Абдразакович, прошу приступить к работе над сравнительной таблицей. Уважаемые коллеги, прошу поддержать проект кодекса. Рақмет.
ТӨРАҒА. Баяндамашыға сұрақтарыңыз бар ма?
ОРНЫНАН. Жоқ.
ТӨРАҒА. Талқылаудың қажеті бар ма?
ОРНЫНАН. Жоқ.
ТӨРАҒА. Олай болса, салыстырма кестені қарауға көшейік.
1-тармақ бойынша қандай ұсыныстарыңыз бар?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 2-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 3-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 4-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 5-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 6-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 7-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 8-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 9-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 10-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 11-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 12-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 13-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 14-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 15-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 16-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 17-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 18-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдасын.
ТӨРАҒА. 19-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 20-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 21-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 22-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 23-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 24-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 25-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 26-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 27-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 28-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 29-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 30-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 31-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 32-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 33-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 34-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 35-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 36-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 37-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 38-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. 39-тармақ бойынша?
ОРНЫНАН. Қабылдансын.
ТӨРАҒА. Олай болса, кодекс жобасына енгізілген өзгерістер мен толықтырулардың бәріне дауыс берейік. Дауыс беру рәсіміне көшейік.
Дауыс беру режимі қосылсын.
Нәтижесін экранға беріңіздер. Қарсы, қалыс қалғандар жоқ. Шешім қабылданды.
Құрметті әріптестер, Мәжіліс мақұлдаған қалған баптарды дауысқа қоямын.
Дауыс беру режимі қосылсын.
Нәтижесін экранға беріңіздер. Қарсы, қалыс қалғандар жоқ. Шешім қабылданды.
Ал енді осы мәселе бойынша Сенаттың қаулысына дауыс берелік.
Дауыс беру режимі қосылсын.
Нәтижесін экранға беріңіздер. Қарсы, қалыс қалғандар жоқ. Қаулы қабылданды.
ПОСТАНОВЛЕНИЕ
МАЖИЛИСА ПАРЛАМЕНТА
РЕСПУБЛИКИ КАЗАХСТАН
О проекте Кодекса Республики Казахстан
«О браке (супружестве) и семье»
(третье чтение)
В соответствии с пунктом 41 Регламента Мажилиса Парламента Республики Казахстан Мажилис Парламента Республики Казахстан ПОСТАНОВЛЯЕТ:
Одобрить проект Кодекса Республики Казахстан «О браке (супружестве) и семье» и направить его на рассмотрение в Сенат Парламента Республики Казахстан.