«Қазақстан Республикасындағы банктер және банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасының 2026 жылғы 16 қаңтардағы № 258-VIII Заңы (қолданысқа енген жоқ)

Предыдущая страница

2) банк Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында белгіленген жағдайларда жалақы (сыйлықақылар мен басқа да ынталандырушы төлемдерден басқа) және өзге де кепілдік берілген төлемдерді төлеуді қоспағанда, пайданы бөлу, дивидендтер төлеу, банктің ірі қатысушылары және (немесе) банк холдингтері алдындағы кез келген қаржылық міндеттемелерді орындау, сондай-ақ банктің басшы қызметкерлеріне сыйақылар төлеу туралы шешімдерді қабылдауды, сондай-ақ осыған дейін қабылданған шешімдерді орындауды тоқтата тұрады;

3) банктің ірі қатысушысы немесе банк холдингі мәртебесі жоқ банк акционерлері мен Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған, базалық активі банктің дауыс беретін акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарды иеленуші тұлғалар банк акционерлерінің жалпы жиналысында дауыс беру құқығынан айырылады.

Қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру режиміндегі банк акционерлерінің жалпы жиналысын өткізу үшін акционерлердің жалпы жиналысына банктің ірі қатысушысы немесе банк холдингі мәртебесіне ие барлық акционерлер мен Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасына сәйкес шығарылған, базалық активі банктің дауыс беретін акциялары болып табылатын туынды бағалы қағаздарды иеленуші тұлғалар қатысқан кезде кворум сақталған болып есептеледі.

6. Уәкілетті орган банкке қатысты қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру режимін қолдану туралы шешім қабылдаған күннен бастап бес жұмыс күні ішінде банк уәкілетті органның мақұлдауына банктің ағымдағы қаржылық жағдайы ескеріліп жаңартылған қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру жоспарын ұсынуға міндетті.

Банк, банктің ірі қатысушылары, банк холдингтері уәкілетті орган жаңартылған қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру жоспарын мақұлдағаннан кейін оны дереу орындауға кірісуге және көрсетілген жоспарда белгіленген мерзімдерде орындау нәтижелері туралы уәкілетті органды хабардар етуге міндетті.

7. Уәкілетті орган кез келген мынадай:

1) қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру жоспары уәкілетті органға осы Заңның 88-бабында немесе осы баптың 6-тармағының бірінші бөлігінде айқындалған тәртіппен ұсынылмаған;

2) банк қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру режимінде болған кезде қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру жоспары онда белгілеген мерзімдерде орындалмаған жағдайларда банкке, банктің ірі қатысушыларына, банк холдингтеріне осы Заңның 78-бабында көзделген қадағалап ден қою шараларын қолданады.

8. Банк, банктің ірі қатысушылары, банк холдингтері қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру жоспары бұзылған жағдайда, уәкілетті органның талабы бойынша бұзушылықтарды түзету жөніндегі шараларды қабылдауға міндетті.

9. Уәкілетті орган кез келген мынадай:

1) банк, банктің ірі қатысушылары, банк холдингтері қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру жоспарын орындамаған немесе тиісінше орындамаған жағдайда;

2) осы Заңның 87-бабы 2-тармағының 2) тармақшасына сәйкес жүргізілген банктің қаржылық және мүліктік жай-күйін бағалау (талдау) нәтижелері бойынша осы Заңның 101-бабында айқындалған тәртіппен банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшілікті тағайындауға құқылы.

10. Банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшілік (оны уәкілетті орган тағайындаған жағдайда) немесе банк (банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшілік тағайындалмаған жағдайда), оның ішінде кредиторлардың өтінішхаты бойынша қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру режимі қолданыла бастаған күнге дейінгі үш жыл ішінде банк жасаған мәмілелер бойынша Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде, Қазақстан Республикасының заңдарында және (немесе) осы Заңның 122-бабының 2-тармағында көзделген мәмілелердің жарамсыздық негіздері болған кезде мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы өтінішпен сотқа жүгінуге құқылы.

Қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру режимі шеңберінде мәмілелерді жарамсыз деп тануға осы Заңның 122-бабының 3, 4, 5 және 6-тармақтарының ережелері қолданылады.

11. Қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру режимі оны қолдану негіздері жойылған және банк қатарынан күнтізбелік алты ай ішінде уәкілетті орган белгілеген меншікті капиталдың жеткіліктілік коэффициенттерін және өзге де пруденциялық нормативтер мен лимиттерді, сондай-ақ Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкі белгілеген макропруденциялық нормативтер мен лимиттерді сақтаған кезде уәкілетті органның шешімі бойынша тоқтатылады.

12. Осы баптың ережелері Қазақстан Республикасының бейрезидент банктерінің филиалдарына қолданылады.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің мақсаттары үшін банктің ірі қатысушылары және банк холдингтері деп Қазақстан Республикасының аумағында филиалы бар Қазақстан Республикасының бейрезидент банкінің басқару органы түсініледі.

 

 

15-тарау. РЕТТЕУ РЕЖИМІ

 

90-бап. Банкті реттеу жоспары

1. Уәкілетті орган жүйелік маңызы бар банкке реттеу режимі қолданылған жағдайда жүйелік маңызы бар банктің реттеу жоспарын әзірлейді және қажеттілігіне қарай жаңартады.

Уәкілетті орган жүйелік маңызы бар банк болып табылмайтын банктердің реттеу жоспарларын әзірлеуге және қажеттілігіне қарай жаңартуға құқылы.

2. Банкті реттеу жоспарында мыналар көзделеді:

1) реттеу құралдарын қолданудың ықтимал сценарийлерінің тізбесі және оларды талдауы;

2) үздіксіз жүзеге асыруды талап ететін аса маңызды банк операцияларының және өзге де операциялардың түрлері;

3) банкке, банктің ірі қатысушыларына, банк холдингтеріне және (немесе) банк конгломераты құрамына кіретін ұйымдарға қатысты қабылданатын шаралар;

4) банкке реттеу режимін қолдану кезінде мемлекеттік органдардың және депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның өзара іс-қимыл тетіктері;

5) банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшіліктің қызметі жөніндегі іс-шаралар;

6) банкті реттеуге бағытталған өзге де ережелер.

Банкті реттеу жоспарының мазмұнына қойылатын талаптар, оны әзірлеу және жаңарту тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.

3. Банкті реттеу жоспарын әзірлеу немесе жаңарту процесінде, оның ішінде уәжді пайымдауды пайдалана отырып, банкті реттеуге кедергі келтіруі мүмкін банктің, банктің ірі қатысушысының, банк холдингінің, банк конгломератының және (немесе) банк конгломераты құрамына кіретін ұйымдардың қызметіндегі кемшіліктерді, тәуекелдерді және (немесе) бұзушылықтарды анықтаған уәкілетті орган анықталған кемшіліктерді, тәуекелдерді және (немесе) бұзушылықтарды жою үшін осы Заңның 80-бабында көзделген қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді азайту жөніндегі шараларды қолданады.

 

91-бап. Банктің қызмет қабілетін бағалау

1. Банктің қызмет қабілетін бағалау:

1) банктің қаржылық, бухгалтерлік және экономикалық жағдайын, оның ішінде банктің:

уәкілетті орган белгілеген пруденциялық нормативтер мен лимиттерді, сондай-ақ Қазақстан Республикасының Ұлттық Банкі белгілеген макропруденциялық нормативтер мен лимиттерді сақтау;

өзінің депозиторлары, өзге де кредиторлар мен клиенттер алдындағы міндеттемелерін орындау, сондай-ақ орнықты негізде банк қызметін жүзеге асыру қабілетін;

2) жүзеге асырылудағы үздіксіздігін қамтамасыз етуді талап ететін банктің аса маңызды банк операцияларының және өзге де операциялардың түрлерінің болуын;

3) банкті төлемге қабілетсіз немесе ықтимал төлемге қабілетсіз деп тану үшін негіздердің болуын;

4) банк төлемге қабілетсіз немесе ықтимал төлемге қабілетсіз деп танылған жағдайда, банкке мәжбүрлеп таратумен салыстырғанда реттеу құралдарын қолданудың мүмкіндігі мен орындылығын, оның ішінде:

банкке реттеу құралдарын қолдану мүмкіндігіне байланысты банк депозиторларының, өзге де кредиторларының, клиенттері мен корреспонденттерінің жағдайы, сондай-ақ банкті реттеу режимін қолданбай мәжбүрлеп тарату кезіндегі олардың жағдайын;

банк мәжбүрлеп таратылған жағдайда жүйелік тәуекелдердің және (немесе) банк жүйесіне едәуір теріс әсер ету тәуекелдерінің болуын;

жүйелік маңызы бар банкті реттеуге мемлекеттің қатысуының орындылығын айқындау мақсатында уәкілетті орган, оның ішінде бағалаушыларды, аудиторлық және (немесе) өзге де мамандандырылған ұйымдарды тарта отырып жүргізетін кешенді талдау болып табылады.

Уәкілетті органның банктің қызмет қабілетін бағалауды жүргізуге байланысты шығыстары банк қаражаты есебінен төленеді (өтеледі).

2. Банктің қызмет қабілетін бағалау мынадай негіздердің кез келгені болған кезде жүргізіледі:

1) банктің меншікті капиталының жеткіліктілік коэффициенттерінің және (немесе) өтімділік коэффициенттерінің уәкілетті орган белгілеген ең төмен мәндер деңгейінен төмендеуі;

2) банктің ақшаның болмауына немесе жеткіліксіздігіне байланысты жеті жұмыс күні ішінде депозиторлар және (немесе) өзге де кредиторлар алдындағы ақшалай міндеттемелерін орындамауы;

3) банктің ақшаның болмауына немесе жеткіліксіздігіне байланысты аударым операциялары бойынша шарттық міндеттемелерді жүйелі түрде (қатарынан күнтізбелік он екі ай ішінде үш және одан да көп рет) тиісінше орындамауы;

4) банктің корпоративтік басқаруында және (немесе) тәуекелдерді басқару мен ішкі бақылау жүйесіндегі банктің қаржылық орнықтылығына едәуір теріс әсер ететін айтарлықтай кемшіліктер;

5) банктің реттеушілік немесе қаржылық есептілігінде едәуір бұрмалаулардың болуы, оның ішінде залалдарды қасақана бұрмалау немесе мойындамау, есеп саясатына айла-шарғы жасау;

6) уәкілетті органның қадағалау функциялары шеңберінде банктің қаржылық орнықтылығына және (немесе) оның депозиторларының, өзге де кредиторларының, клиенттері мен корреспонденттерінің құқықтары мен заңды мүдделеріне және (немесе) қаржы жүйесінің тұрақтылығына қатер төндіретін жағдайдың қалыптасуына алып келуі мүмкін белгілерді анықтауы;

7) осы Заңның 80-бабында көзделген қаржылық жай-күйді жақсарту және (немесе) тәуекелдерді барынша азайту жөніндегі шаралардың және (немесе) осы Заңның 81-бабында көзделген қадағалап ден қоюдың мәжбүрлеу шараларының орындалмауы;

8) банктің қаржылық орнықтылығын қалпына келтіру жоспарының орындалмауы немесе тиімсіздігі;

9) күшейтілген қадағалау режиміндегі немесе қаржылық орнықтылықты қалпына келтіру режиміндегі банктің өзінің қаржылық орнықтылығының нашарлауына алып келетін мәмілелер (операциялар) жасауы, оның ішінде:

банктің активтері сапасының едәуір нашарлауы орын алатын мәмілелер (операциялар) жасауы, оның ішінде, егер көрсетілген мәмілелер (операциялар) банктің залалдарына алып келсе, активтерді, кепіл нысаналарын сату, алмастыру;

банктің залал шегуіне әкелетін нарықтық емес шарттарда мәмілелер (операциялар) жасауы, сондай-ақ осы Заңның 50-бабында белгіленген талаптарды және (немесе) уәкілетті орган қадағалап ден қою шараларын қолдану арқылы белгілеген шектеулерді бұза отырып, банкпен ерекше қатынастар арқылы байланысты тұлғалармен мәмілелер жасасуы;

банктің басқа депозиторлар және (немесе) өзге де кредиторлар алдындағы ақшалай міндеттемелерді толық немесе ішінара орындауын мүмкін етпеуге алып келген міндеттемелерді қабылдауы;

мүлікті (оның ішінде уақытша пайдалануға) өтеусіз не салыстырымды экономикалық жағдайлар кезінде ұқсас мүлік бағасына қарағанда банк үшін нашарлау жағына қарай едәуір айырмашылығы болатын бағамен не негіздері болмаса да, банк депозиторларының, өзге де кредиторларының, клиенттерінің және корреспонденттерінің құқықтары мен заңды мүдделеріне нұқсан келтіре отырып беру;

10) банкті операциялардың барлық түрін жүзеге асыруға арналған банк лицензиясынан айыру үшін осы Заңда белгіленген негіздердің болуы;

11) осы тармақтың 1), 2), 3), 4), 5), 6), 7), 8), 9) және 10) тармақшаларында көзделген негіздердің кез келгені келесі алты ай ішінде банкке қатысты туындайтынын көрсететін мән-жайлардың (мәліметтердің) болуы.

3. Банктің қызмет қабілетін бағалауды жүргізу тәртібі, жүйелі тәуекелдердің және банк жүйесіне едәуір теріс әсер ету тәуекелдерінің болуының өлшемшарттары, жүзеге асырылудағы үздіксіздігін қамтамасыз етуді талап ететін аса маңызды банк операцияларының және өзге де операциялардың болуының өлшемшарттары, сондай-ақ банкті залалға ұшырататын нарықтық емес шарттарда жасалатын мәмілелердің (операциялардың) тізбесі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.

4. Банктің қызмет қабілетін бағалау нәтижелеріне байланысты уәкілетті орган банкті:

1) банк қаржылық орнықтылықты қалпына келтірудің жаңартылған жоспарын орындаған жағдайда өзінің қаржылық орнықтылығын қалпына келтіруге қабілетті;

2) төлемге қабілетсіз немесе ықтимал төлемге қабілетсіз деп таниды.

5. Банкті төлемге қабілетсіз немесе ықтимал төлемге қабілетсіз деп таныған жағдайда мынадай:

1) егер банктің қызмет қабілетін бағалау нәтижелері банкті мәжбүрлеп таратумен салыстырғанда реттеу құралдарын қолданудың мүмкіндігін және орындылығын растаса, осы Заңның 92-бабының 3-тармағында айқындалған тәртіппен банкке реттеу режимін қолдану туралы;

2) егер банктің қызмет қабілетін бағалау нәтижелері банкке реттеу құралдарын қолдану мүмкіндігінің және (немесе) орындылығының болмауын растаса, уәкілетті органның банкті операциялардың барлық түрін жүзеге асыруға арналған банк лицензиясынан айыруы және банкті мәжбүрлеп тарату туралы шешім алу үшін сотқа жүгінуі туралы шешімдердің бірі қабылданады.

Банкке реттеу құралдарын қолданудың орындылығы осы Заңның 92-бабының 1-тармағында көзделген реттеу мақсаттарына қол жеткізу мүмкіндігімен расталады.

 

92-бап. Реттеу режимі

1. Реттеу режимі деп уәкілетті органның банкке осы Заңның 93-бабында көзделген реттеу құралдарын мынадай мақсаттарда қолдануы түсініледі:

1) банк депозиторларының, өзге де кредиторларының, клиенттерінің және корреспонденттерінің құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау;

2) жүйелік тәуекелдерді азайту және банк жүйесіне едәуір теріс әсердің алдын алу, оның ішінде реттеу режиміндегі банк тарапынан басқа банктер мен қаржы ұйымдарына теріс әсердің таралуына жол бермеу арқылы азайту;

3) банктің аса маңызды банк операцияларын және өзге де операцияларды жүзеге асырудағы үздіксіздігін қамтамасыз ету.

2. Реттеу режимі мынадай қағидаттарға негізделеді:

1) «Бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы» Қазақстан Республикасының Заңына және халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына сәйкес банктің бухгалтерлік есебіндегі және қаржылық есептілігіндегі банктың іс жүзіндегі және күтілетін залалдардың мөлшеріне банктің меншікті капиталының шамасын міндетті түрде азайту;

2) реттеу режиміндегі банктің депозиторлары мен өзге де кредиторларының реттеу режимін қолданбай банкті мәжбүрлеп тарату жағдайында олар шегуі мүмкін залалдармен салыстырғандағы залалдарының ұлғаюын болғызбау;

3) депозиттерге міндетті кепілдік беру объектісі болып табылатын депозиттерді қорғау;

4) мынадай:

жүйелік тәуекелдердің ұлғаюына және (немесе) банк жүйесіне едәуір теріс әсер етуге алып келетін;

банктің аса маңызды банк операцияларын және өзге де операцияларды жүзеге асырудағы үздіксіздігіне кедергі келтіретін жағдайларын қоспағанда, банкке реттеу режимін қолданған кезде депозиторлар мен өзге де кредиторлардың талаптарын осы Заңның 123-бабында белгіленген кезектілікке сәйкес қанағаттандыру;

5) банкке ең аз шығынды реттеу құралдарын қолдану;

6) республикалық бюджет қаражатын және (немесе) өзге де мемлекеттік қаражатты ең төмен қажетті көлемде және жүйелік маңызы бар банкті реттеу кезінде тек қана жүйелік тәуекелдерді азайту және банк жүйесіне едәуір теріс әсерді болғызбау үшін пайдалану;

7) уәкілетті органның басқа функцияларына қарамастан, уәкілетті органның банкті реттеу функциясын жүзеге асыруы.

3. Егер банктің қызмет қабілетін бағалау нәтижелері банктің мәжбүрлеп таратылуымен салыстырғанда банкке реттеу құралдарын қолдану мүмкіндігі мен орындылығын растаса:

1) уәкілетті орган жүйелік маңызы бар банк болып табылмайтын банкке реттеу режимін қолдану туралы шешімді аталған банктің қызмет қабілетін бағалау жүргізілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей қабылдайды;

2) жүйелік маңызы бар банкке реттеу режимін қолдану туралы шешім осы Заңның 94-бабының 1-тармағында айқындалған тәртіппен қабылданады.

4. Банкке реттеу режимін қолдану туралы шешім:

1) осы баптың 2-тармағында белгіленген қағидаттарға негізделуге;

2) мыналарды:

осы баптың 1-тармағында белгіленген реттеу режимінің мақсаттарын;

осы Заңның 90-бабының 1-тармағында көрсетілген реттеу жоспарының ережелерін (бар болса);

осы Заңның 91-бабында көрсетілген қызмет қабілетін бағалау нәтижелерін ескере отырып, реттеу құралдарының тізбесін, оларды іске асырудың шарттары мен болжамды мерзімдерін қамтуға тиіс.

5. Уәкілетті орган банкке реттеу режимін қолдану туралы шешімді ол қабылданған күннен бастап бір жұмыс күні ішінде банктің, банктің ірі қатысушыларының, банк холдингтерінің, Қазақстан Республикасы Ұлттық Банкінің және депозиттерге міндетті кепілдік беруді жүзеге асыратын ұйымның назарына жеткізеді.

Банктің депозиторларын, өзге де кредиторларын, клиенттері мен борышкерлерін, сондай-ақ өзге де мүдделі тұлғаларды хабардар ету мақсатында банкке реттеу режимін қолдану туралы хабарландыруды банк Қазақстан Республикасының бүкіл аумағында таратылатын екі мерзімді баспасөз басылымында қазақ және орыс тілдерінде жариялайды, банктің интернет-ресурсында орналастырады, сондай-ақ ақпараттандыру объектілері арқылы банк клиенттерінің назарына жеткізеді. Уәкілетті орган аталған хабарландыруды өзінің интернет-ресурсында орналастырады.

Осы Заңның 94-бабына сәйкес мемлекеттің қатысуы жүзеге асырылған жүйелік маңызы бар банк өзінің ресми интернет-ресурсында өзіне қатысты реттеу режимінің қолданылуы туралы ақпаратты, сондай-ақ оның мөлшері, ұсыну және пайдалану шарттары және оны қайтару жөніндегі міндеттемелердің орындалу барысы туралы мәліметтерді қоса алғанда, мемлекеттің қатысуы туралы ақпаратты орналастыруға міндетті.

6. Егер банкке реттеу режимін қолдану туралы шешімде өзгеше көзделмесе, реттеу режимін қолдану басталған күннен бастап:

1) банк берешегінің барлық түрі бойынша тұрақсыздық айыбын (өсімпұлдарды, айыппұлдарды) есептеу тоқтатыла тұрады;

2) банктің депозиторлар мен өзге де кредиторлар алдындағы ақшалай міндеттемелерін, оның ішінде даусыз тәртіппен қанағаттандырылуға жататын міндеттемелерін орындау тоқтатыла тұрады;

3) банктің мүлкін өндіріп алу тоқтатыла тұрады;

4) банктен борыштарды өндіріп алу туралы атқарушылық құжаттардың орындалуы тоқтатыла тұрады;

5) банкке:

пайданы бөлу, жай және (немесе) артықшылықты акциялар бойынша дивидендтерді есептеу және төлеу;

субординарлық борыш, мерзімсіз қаржы құралдары және (немесе) залалдарды қамтудың (жабудың) жалпы қабілеттігін қамтамасыз ететін өзге де құралдар бойынша сыйақы төлеу;

банктің ірі қатысушылары және (немесе) банк холдингтері алдындағы кез келген қаржылық міндеттемелерді орындау;

Қазақстан Республикасының еңбек заңнамасында белгіленген жағдайларда жалақы (сыйлықақылардан және басқа да ынталандырушы төлемдерден басқа) және өзге де кепілдік берілген төлемдерді төлеуді қоспағанда, банктің басшы қызметкерлеріне сыйақылар төлеу туралы шешімдерді қабылдауға, сондай-ақ бұрын қабылданған шешімдерді орындауға тыйым салынады.

7. Осы Заңның 27-бабында белгіленген жағдайларды қоспағанда, банкке реттеу режимін және (немесе) реттеу құралдарын қолдану:

1) банктің контрагенттерінің бастамасы бойынша банктің міндеттемелерін мерзімінен бұрын орындау немесе тоқтату;

2) банк жасасқан кез келген шарт бойынша міндеттемелерді орындамау (дефолт), реттеу, төлем қабілетсіздігі оқиғасының және (немесе) кез келген ұқсас оқиғаның басталуына байланысты банктің міндеттемелерді мерзімінен бұрын орындауы;

3) кредиторлардың бастамасы бойынша банктің кепіл немесе өзге де қамтамасыз ету нысанасы болып табылатын мүлкі есебінен банкке қойылатын талаптарды қанағаттандыруы үшін негіз бола алмайды.

8. Банкке реттеу режимін қолдану кезінде уәкілетті орган осы Заңның 101-бабында айқындалған тәртіппен банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшілікті тағайындайды.

9. Уәкілетті орган және (немесе) банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшілік, оның ішінде кредиторлардың өтінішхаты бойынша банк реттеу режимін қолдана бастаған күнге дейінгі үш жыл ішінде жасаған мәмілелер бойынша Қазақстан Республикасының Азаматтық кодексінде, Қазақстан Республикасының заңдарында және (немесе) осы Заңның 122-бабының 2-тармағында көзделген мәмілелердің жарамсыздығы негіздері болған кезде мәмілелерді жарамсыз деп тану туралы арызбен сотқа жүгінуге құқылы.

Реттеу режимі шеңберінде мәмілелерді жарамсыз деп тануға осы Заңның 122-бабының 3, 4, 5 және 6-тармақтарының ережелері қолданылады.

Уәкілетті органның немесе банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшіліктің өтініші бойынша қозғалған сот талқылауында, реттеу режимі тоқтатылғаннан кейін банк не (банкті операциялардың барлық түрін жүзеге асыруға арналған банк лицензиясынан айырған жағдайда) банкті мәжбүрлеп тарату туралы сот шешімі заңды күшіне енгенге дейін банкті басқару жөніндегі уақытша әкімшілік талапкер деп танылады.

 

93-бап. Реттеу құралдары

1. Реттеу режиміндегі банкке мынадай реттеу құралдарының кез келгені қолданылуы мүмкін:

1) реттеу режиміндегі банктің акцияларын жаңа инвесторға мәжбүрлеп сату;

2) реттеу режиміндегі банктің міндеттемелерін мәжбүрлеп қайта құрылымдау;

3) реттеу режиміндегі банктің активтері мен міндеттемелерінің барлығын немесе бір бөлігін басқа банкке (басқа банктерге) бір мезгілде беру жөніндегі операция;

4) тұрақтандыру банкін құру және оған реттеу режиміндегі банктің активтері мен міндеттемелерінің барлығын немесе бір бөлігін беру.

Осы тармақтың бірінші бөлігінің 2) тармақшасында көзделген реттеу құралы реттеу режиміндегі банкке мынадай шарттардың бірі:

осындай банкке осы тармақтың бірінші бөлігінің 1) тармақшасында және (немесе) 3) тармақшасында және (немесе) 4) тармақшасында көзделген реттеу құралдарының қолданылуы;

Қазақстан Республикасы Үкіметінің не ұлттық басқарушы холдингтің осы Заңның 94-бабының 11-тармағында айқындалған тәртіппен жүйелік маңызы бар банктің акцияларын сатып алуы сақталған кезде қолданылуы мүмкін.

Жүйелік маңызы бар банкті реттеу осы Заңның 94-бабында белгіленген ерекшеліктермен жүзеге асырылады.

2. Банкті реттеу құралдары және оларды қолдану жөніндегі іс-шаралар реттеу режиміндегі банктің акционерлерінің, депозиторларының, өзге де кредиторларының, клиенттерінің, борышкерлерінің, сондай-ақ өзге де мүдделі тұлғалардың келісімін алусыз іске асырылады.

3. Реттеу құралдарын қолдану және (немесе) осы Заңның 92-бабы 2-тармағының 2) тармақшасында белгіленген қағидаттың сақталуын растау мақсаттары үшін уәкілетті орган реттеу режиміндегі банктің активтері мен міндеттемелеріне, оның ішінде бағалаушыларды, аудиторлық және (немесе) өзге де мамандандырылған ұйымдарды тарта отырып бағалау жүргізуге құқылы.

Уәкілетті органның аталған бағалауды жүргізуге байланысты шығыстары реттеу режиміндегі банктің қаражаты есебінен төленеді (өтеледі).

4. Банкті реттеу құралдарын қолдану тәртібі уәкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады және ол мыналарды қамтиды:

1) реттеу режиміндегі банктің акцияларын жаңа инвесторға мәжбүрлеп сату тәртібі;

2) реттеу режиміндегі банктің міндеттемелерін мәжбүрлеп қайта құрылымдау тәртібі;

3) реттеу режиміндегі банктің активтері мен міндеттемелерін басқа банкке (басқа банктерге) бір мезгілде беру жөніндегі операцияны жүзеге асыру тәртібі;

4) тұрақтандыру банкін құру және лицензиялау тәртібі, оның жарғылық және меншікті капиталдарының ең төмен мөлшері және оларды қалыптастыру тәртібі, тұрақтандыру банкінің жарияланған акцияларының шығарылымын тіркеу және жарияланған акцияларының күшін жою тәртібі, тұрақтандыру банкін басқару тәртібі, сондай-ақ тұрақтандыру банкінің жасалуына қатысты ерекше шарттар белгіленген мәмілелер жасау тәртібі;

5) реттеу режиміндегі банктің активтері мен міндеттемелерін тұрақтандыру банкіне беру, сондай-ақ тұрақтандыру банкінің активтер мен міндеттемелерді уәкілетті орган айқындайтын басқа банкке беру тәртібі мен шарттары;

6) банкке реттеу режимін қолдану салдарынан банктің депозиторларының және (немесе) өзге де кредиторларының іс жүзіндегі залалдары банкке реттеу режимін қолданбай, оны мәжбүрлеп тарату жағдайында олар шегуі мүмкін залалдардан асып кеткен банктің депозиторларын және (немесе) өзге де кредиторларын айқындау мақсатында бағалау жүргізу өлшемшарттары, сондай-ақ осындай бағалау туралы есептің мазмұнына қойылатын талаптар.

 

94-бап. Жүйелік маңызы бар банкті реттеу

1. Жүйелік маңызы бар банкке реттеу режимін қолдану туралы шешім мынадай тәртіппен қабылданады:

1) уәкілетті орган аталған банктің қызмет қабілетін бағалау жүргізілген күннен бастап үш жұмыс күнінен кешіктірмей жүйелік маңызы бар банкке реттеу режимін қолдану туралы шешімнің жобасын дайындайды;

2) жүйелік маңызы бар банкке реттеу режимін қолдану туралы шешімнің жобасы Қазақстан Республикасының қаржылық тұрақтылығы жөніндегі кеңестің қарауына шығарылады.