1) қаржы өнімдерін басқару;
2) қаржы өнімдері туралы ақпаратты ашып көрсету;
3) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылармен өзара іс-қимыл жасаудың барлық кезеңінде қаржы нарығында жосықсыз практикаларға жол бермеу;
4) уəкілетті агенттердің қызметі үшін жауапкершілік алу;
5) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың жолданымдарын қарау;
6) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржылық сауаттылық деңгейін арттыру, оның ішінде тиісті іс-шараларды əзірлеу жəне іске асыру арқылы арттыру көзделеді.
Осы тармақтың бірінші бөлігінің 2) жəне 3) тармақшаларында белгіленген талаптар уəкілетті агенттерге қолданылады.
2. Қаржы нарығындағы жауапты іскерлік практикаларға қойылатын талаптар уəкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленеді.
15-23-бап. Қаржы өнімдерін басқару
1. Іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржы өнімін əзірлеу, ілгерілету (жарнамалау), ұсыну, мониторингтеу жəне ұсынуды тоқтату кезеңдерінде қаржы өнімін басқарудың үздіксіз процесін жүзеге асырады.
Іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржы өнімін əзірлеу кезінде:
1) қаржы өнімінің сипаттамаларын жəне оны ұсыну шарттарын айқындайды;
2) мақсаттарына (қажеттіліктеріне) қаржы өнімі сəйкес келетін қаржылық көрсетілетін қызметтерді ықтимал тұтынушылар санатын айқындайды;
3) қаржы өніміне ие болуына (оны алуына) жəне оны пайдалануына байланысты қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар үшін тəуекелдерді бағалайды;
4) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар үшін қаржы өнімінің тəуекелдерін төмендетуге бағытталған өзге де іс-шараларды жүзеге асырады.
Қаржы өнімін ілгерілету (жарнамалау) кезінде іс-қимылды қадағалау субъектісі «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 67-бабында, «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 52-2-бабында, «Бағалы қағаздар рыногы туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 53-1-бабында, «Микроқаржылық қызмет туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 24-бабында көзделген талаптарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының жарнама туралы заңнамасының талаптарын сақтайды.
Қаржы өнімін ұсыну кезінде іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыға қаржы өнімінің жарамдылығы өлшемшарттарын негізге ала отырып, қаржы өнімдерін ұсынады.
Қаржы өнімін мониторингтеу кезінде іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар үшін қаржы өнімінің тəуекелдерін, оның ішінде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржы өнімін пайдалануы туралы ақпаратты жəне қаржы өніміне қатысты қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың жолданымдарын талдау негізінде анықтауға міндетті.
Іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржы өнімін басқару шеңберінде қаржы өнімін ұсынуды тоқтату үшін əлеуетті негіздерді, сондай-ақ қаржы өнімін ұсынуды тоқтатқан кезде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға хабар беру жəне қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар алдындағы міндеттемелерді орындау жөніндегі іс-қимылдарды айқындауға тиіс.
Іс-қимылды қадағалау субъектісі уəкілетті органды іс-қимылды қадағалау субъектісі тиісті шешім қабылдаған күннен бастап он жұмыс күні ішінде қаржы өнімін бекіту, өзгерту жəне ұсынуды тоқтату туралы хабардар етеді.
Қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын талаптар, іс-қимылды қадағалау субъектісі уəкілетті органды бекіту, өзгерту жəне ұсынуды тоқтату туралы хабардар ететін қаржы өнімдерінің тізбесі (мөлшерлемелері мен тарифтерін көрсете отырып), осындай хабардар ету тəртібі, сондай-ақ хабарламаға қоса берілетін құжаттар мен мəліметтердің тізбесі уəкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.
2. Уəкілетті орган қаржылық көрсетілетін қызметтерін тұтынушылар үшін тəуекелдер туғызатын жəне (немесе) уəкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын талаптарға сай келмейтін қаржы өнімін анықтаған кезде іс-қимылды қадағалау субъектісінен анықталған тəуекелдер жойылғанға дейін жəне мұндай қаржы өнімі көрсетілген талаптарға сəйкес келтірілгенге дейін қаржылық көрсетілетін қызметтерін тұтынушыларға оларды ұсынуды тоқтата тұруды талап етеді.
15-24-бап. Қаржы өнімдері туралы ақпаратты ашып көрсету
Іс-қимылды қадағалау субъектілері осы Заңның 15-22-бабының 2-тармағында көрсетілген уəкілетті органның нормативтік құқықтық актілеріне сəйкес қаржы өнімдерін ұсыну шарттары туралы қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға хабар беру арқылы өздерінің қаржы өнімдері туралы толық жəне анық ақпаратты ашып көрсетуге міндетті.
15-25-бап. Қаржы нарығында жосықсыз практикаларға жол бермеу
1. Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржы өнімдерін ұсыну кезінде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға қатысты жосықсыз практикаларға жол бермеуге міндетті.
2. Жосықсыз практикалардың түрлері мен белгілері, іс-қимылды қадағалау субъектілерінің жосықсыз практикаларды анықтау тəртібі уəкілетті орган бекіткен банк қызметін жүзеге асыруға қойылатын талаптарда, сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезиденті сақтандыру ұйымы филиалының сақтандыру қызметін жүзеге асыруына қойылатын талаптарда, бағалы қағаздар нарығында брокерлік жəне (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыру қағидаларында, брокердің жəне (немесе) дилердің банк операцияларын жүргізу тəртібінде, микроқаржылық қызметті жүзеге асыруға қойылатын талаптарда айқындалады.
3. Іс-қимылды қадағалау субъектілері өз қызметкерлеріне қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға қатысты жосықсыз практикаларды болғызбауға бағытталған сыйақы беру саясатын əзірлейді.
15-26-бап. Қаржы өнімдерін ұсыну кезінде уəкілетті агенттердің қызметі үшін іс-қимылды қадағалау субъектілерінің жауапкершілігі
Іс-қимылды қадағалау субъектілері уəкілетті агенттер арқылы қаржы өнімдерін ұсыну кезінде:
1) іс-қимылды қадағалау субъектінің ішкі құжатында белгіленген тəртіппен уəкілетті агенттердің тіркелімін жүргізуге;
2) уəкілетті агенттердің қаржы өнімдерін ұсыну үшін қажетті кəсіби құзыретін қамтамасыз етуге;
3) уəкілетті агенттердің қаржы өнімдерін ұсынуды реттейтін Қазақстан Республикасы заңнамасының жəне іс-қимылды қадағалау субъектісінің ішкі құжаттарының талаптарын сақтауын бақылауды жүзеге асыруға міндетті.
15-27-бап. Қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушының жолданымдарын қарау
Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржы өнімдеріне жəне (немесе) уəкілетті агенттердің қызметіне байланысты жолданымдарын Қазақстан Республикасының заңнамасында жəне уəкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде айқындалған тəртіппен қарауға жəне олар бойынша шешімдер қабылдауға міндетті.
2026.16.01. № 259-VIII ҚР Заңымен 2-5-тараумен толықтырылады (2027 ж. 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі)
2026.16.01. № 259-VIII ҚР Заңымен 15-29-баппен толықтырылады (2027 ж. 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі)
15-29-бап. Қаржы омбудсманы
5-тармақтың 4) тармақшасының екінші абзацы 2026 ж. 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді
банкке реттеу режимін қолданғанға;
2026.16.01. № 259-VIII ҚР Заңымен 15-34-баппен толықтырылды (2026 ж. 19 наурыздан бастап қолданысқа енгізілді)
15-34-бап. Міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын дауларды реттеу ерекшеліктері
Міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын дауларды реттеу ерекшеліктері Қазақстан Республикасының сақтандырудың міндетті түрлерін реттейтін жекелеген заңнамалық актілерінде белгіленеді.
3-тарау. Қорытынды ережелер
2012.05.07. № 30-V ҚР Заңымен 16-бап жаңа редакцияда (бұр.ред.қара)
16-бап. Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық
Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жауаптылыққа әкеп соғады.
2019.03.07. № 262-VІ ҚР Заңымен 16-1-баппен толықтырылды (2020 ж. 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілді)
16-1-бап. Уәкілетті органды қайта ұйымдастыру және тарату
Уәкілетті органды қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
17-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі
Осы Заң 2004 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi.
Қазақстан Республикасының