7. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсат беруден бас тартуды уəкілетті орган мынадай негіздердің кез келгені бойынша жүргізеді:
1) өтініш берушінің осы Заңға сəйкес оператор үшін тыйым салынған қызмет түрін жүзеге асыруы;
2) өтініш берушінің осы Заңның осы бабында, 15-18-бабында жəне уəкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленген талаптарға сай келмеуі;
3) егер өтініш берушіге қатысты өтініш берушінің оператор қызметін жүзеге асыруына тыйым салатын заңды күшіне енген сот шешімі болса;
4) ұсынылған құжаттар бойынша уəкілетті органның ескертулерін белгіленген мерзімде жоймау.
8. Операторды қайта ұйымдастыру жəне тарату Қазақстан Республикасының заңдарында көзделген тəртіппен жүзеге асырылады.
15-20-бап. Операторлардың қызметін мемлекеттік реттеу, бақылау жəне қадағалау ерекшеліктері
Операторлардың қызметін мемлекеттік реттеу, бақылау жəне қадағалау мақсатында уəкілетті орган:
1) оператор қызметін реттеу жəне электрондық сауда алаңының жұмыс істеуі саласында операторлардың орындауы үшін міндетті нормативтік құқықтық актілерді қабылдайды;
2) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсат береді не беруден бас тартады;
3) осы Заңның талаптары мен уəкілетті органның оператор қызметін жүзеге асыруға жəне электрондық сауда алаңының жұмыс істеуіне байланысты қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілердің талаптарының анықталған бұзушылықтарын жою туралы, оның ішінде уəкілетті органға өзінің бақылау жəне қадағалау функцияларын жүзеге асыруы үшін қажетті ақпарат белгіленген мерзімдерде ұсынылмаған жағдайда жазбаша нұсқамалар жібереді;
4) осы Заңда белгіленген тəртіппен жəне негіздерде операторларға санкциялар қолданады;
5) оператор қызметі жəне электрондық сауда алаңының жұмыс істеуі мəселелері бойынша жеке жəне заңды тұлғалардың өтініштерін қарайды;
6) Қазақстан Республикасының заңнамасында көзделген өзге де функцияларды жүзеге асырады.
15-21-бап. Жазбаша нұсқама жəне санкциялар
1. Осы Заңды жəне уəкілетті органның оператор қызметін жүзеге асыруға жəне электрондық сауда алаңының жұмыс істеуіне байланысты қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілерін бұзған жағдайда, уəкілетті орган операторға жазбаша нұсқама жіберуге құқылы.
Анықталған бұзушылықтарды жəне (немесе) оларды жасауға ықпал еткен себептерді, сондай-ақ жағдайларды белгіленген мерзімде жоюға бағытталған, орындалуы міндетті түзету шараларын қабылдау жəне (немесе) анықталған бұзушылықтарды жəне (немесе) оларды жасауға ықпал еткен себептерді, сондай-ақ жағдайларды жою жөніндегі іс-шаралар жоспарын (бұдан əрі - іс-шаралар жоспары) белгіленген мерзімде ұсыну қажеттілігі жөнінде операторға берілген нұсқау жазбаша нұсқама болып табылады.
Жазбаша нұсқамада белгіленген мерзімде ұсынылған іс-шаралар жоспарында бұзушылықтардың, олардың туындауына алып келген себептердің сипаттамасы, жоспарланған іс-шаралардың тізбесі, оларды жүзеге асыру мерзімдері, сондай-ақ жауапты лауазымды адамдар көрсетіледі.
2. Уəкілетті органның жазбаша нұсқамасына шағымдану Қазақстан Республикасының заңдарында айқындалған тəртіппен жүзеге асырылады.
Уəкілетті органның жазбаша нұсқамасына шағымдану оның орындалуын тоқтата тұрмайды.
3. Оператор уəкілетті органды жазбаша нұсқамада көрсетілген шаралардың жазбаша нұсқамада көзделген мерзімдерде орындалғаны туралы хабардар етуге міндетті.
Бұзушылықты іс-шаралар жоспарында не жазбаша нұсқамада белгіленген мерзімдерде операторға байланысты емес себептер бойынша жою мүмкіндігі болмаған жағдайда, уəкілетті орган іс-шаралар жоспарын не жазбаша нұсқаманы орындау мерзімін уəкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалған тəртіппен ұзартуы мүмкін.
4. Уəкілетті орган осы бапта белгіленген негіздер бойынша оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтата тұру не оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттан айыру түріндегі санкцияны операторға санкциялар ретінде қолдануға құқылы.
5. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын уəкілетті орган мынадай негіздердің бірі бойынша алты айға дейінгі мерзімге тоқтата тұрады:
1) осы Заңда жəне (немесе) уəкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген талаптардың сақталмауы;
2) рұқсат беруге негіз болған құжаттардың шындыққа сəйкес келмейтіндігінің анықталуы;
3) осы Заң талаптарының жəне (немесе) уəкілетті органның оператор қызметін жүзеге асыруға жəне электрондық сауда алаңының жұмыс істеуіне байланысты қатынастарды реттейтін нормативтік құқықтық актілері талаптарының бұзылуын жою туралы уəкілетті органның жазбаша нұсқамаларының жүйелі түрде (қатарынан күнтізбелік он екі ай ішінде үш жəне одан да көп рет) орындалмауы.
6. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтата тұру оператор ретінде қызметті жүзеге асыруға тыйым салуға алып келеді.
7. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтата тұру туралы шешімде рұқсаттың қолданысын тоқтата тұрудың негіздері мен мерзімі көрсетілуге тиіс. Көрсетілген рұқсаттың қолданысы уəкілетті органның тиісті шешімі оператордың атқарушы органының назарына жеткізілген күннен бастап тоқтатыла тұрған деп есептеледі.
Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсатының қолданысы тоқтатыла тұрған оператор электрондық сауда алаңында бұрын жасалған шарттар бойынша өзіне қабылдаған міндеттемелерді орындауға міндетті.
8. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттан айыруды уəкілетті орган мынадай негіздердің бірі бойынша жүргізеді:
1) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын уəкілетті орган тоқтата тұрған себептің жойылмауы;
2) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын соңғы он екі ай ішінде бірнеше рет (екі жəне одан да көп рет) тоқтата тұру;
3) оператор қызметін жүзеге асыру құқығына рұқсат алған кезде оператордың көрінеу жалған ақпарат беруі;
4) оператор қызметін жүзеге асыруға тыйым салатын заңды күшіне енген сот шешімінің болуы;
5) операторды ерікті немесе мəжбүрлеп тарату туралы шешім.
9. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығына берілген рұқсаттың қолданысын тоқтату «Рұқсаттар жəне хабарламалар туралы» Қазақстан Республикасының Заңында көзделген негіздер бойынша жүргізіледі.
10. Оператор қызметін жүзеге асыру құқығынан айырылған оператордың оператор қызметін жүзеге асыруға құқығы жоқ.
2026.16.01. № 259-VIII ҚР Заңымен 2-4-тараумен толықтырылды (2026 ж. 19 наурыздан, 2026 ж. 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді)
2-4-тарау. Іс-қимылды қадағалау
15-22-бап. Қаржы нарығындағы жауапты іскерлік практикалар
1. Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылармен өзара іс-қимыл жасау кезінде қаржы нарығында жауапты іскерлік практикаларды сақтауға міндетті, онда:
1) қаржы өнімдерін басқару;
2) қаржы өнімдері туралы ақпаратты ашып көрсету;
3) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылармен өзара іс-қимыл жасаудың барлық кезеңінде қаржы нарығында жосықсыз практикаларға жол бермеу;
4) уəкілетті агенттердің қызметі үшін жауапкершілік алу;
5) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың жолданымдарын қарау;
6) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржылық сауаттылық деңгейін арттыру, оның ішінде тиісті іс-шараларды əзірлеу жəне іске асыру арқылы арттыру көзделеді.
Осы тармақтың бірінші бөлігінің 2) жəне 3) тармақшаларында белгіленген талаптар уəкілетті агенттерге қолданылады.
2. Қаржы нарығындағы жауапты іскерлік практикаларға қойылатын талаптар уəкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде белгіленеді.
15-23-бап. Қаржы өнімдерін басқару
1. Іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржы өнімін əзірлеу, ілгерілету (жарнамалау), ұсыну, мониторингтеу жəне ұсынуды тоқтату кезеңдерінде қаржы өнімін басқарудың үздіксіз процесін жүзеге асырады.
Іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржы өнімін əзірлеу кезінде:
1) қаржы өнімінің сипаттамаларын жəне оны ұсыну шарттарын айқындайды;
2) мақсаттарына (қажеттіліктеріне) қаржы өнімі сəйкес келетін қаржылық көрсетілетін қызметтерді ықтимал тұтынушылар санатын айқындайды;
3) қаржы өніміне ие болуына (оны алуына) жəне оны пайдалануына байланысты қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар үшін тəуекелдерді бағалайды;
4) қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар үшін қаржы өнімінің тəуекелдерін төмендетуге бағытталған өзге де іс-шараларды жүзеге асырады.
Қаржы өнімін ілгерілету (жарнамалау) кезінде іс-қимылды қадағалау субъектісі «Қазақстан Республикасындағы банктер жəне банк қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 67-бабында, «Сақтандыру қызметі туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 52-2-бабында, «Бағалы қағаздар рыногы туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 53-1-бабында, «Микроқаржылық қызмет туралы» Қазақстан Республикасы Заңының 24-бабында көзделген талаптарды, сондай-ақ Қазақстан Республикасының жарнама туралы заңнамасының талаптарын сақтайды.
Қаржы өнімін ұсыну кезінде іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыға қаржы өнімінің жарамдылығы өлшемшарттарын негізге ала отырып, қаржы өнімдерін ұсынады.
Қаржы өнімін мониторингтеу кезінде іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар үшін қаржы өнімінің тəуекелдерін, оның ішінде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржы өнімін пайдалануы туралы ақпаратты жəне қаржы өніміне қатысты қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың жолданымдарын талдау негізінде анықтауға міндетті.
Іс-қимылды қадағалау субъектісі қаржы өнімін басқару шеңберінде қаржы өнімін ұсынуды тоқтату үшін əлеуетті негіздерді, сондай-ақ қаржы өнімін ұсынуды тоқтатқан кезде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға хабар беру жəне қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылар алдындағы міндеттемелерді орындау жөніндегі іс-қимылдарды айқындауға тиіс.
Іс-қимылды қадағалау субъектісі уəкілетті органды іс-қимылды қадағалау субъектісі тиісті шешім қабылдаған күннен бастап он жұмыс күні ішінде қаржы өнімін бекіту, өзгерту жəне ұсынуды тоқтату туралы хабардар етеді.
Қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын талаптар, іс-қимылды қадағалау субъектісі уəкілетті органды бекіту, өзгерту жəне ұсынуды тоқтату туралы хабардар ететін қаржы өнімдерінің тізбесі (мөлшерлемелері мен тарифтерін көрсете отырып), осындай хабардар ету тəртібі, сондай-ақ хабарламаға қоса берілетін құжаттар мен мəліметтердің тізбесі уəкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленеді.
2. Уəкілетті орган қаржылық көрсетілетін қызметтерін тұтынушылар үшін тəуекелдер туғызатын жəне (немесе) уəкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде белгіленген қаржы өнімдерін басқаруға қойылатын талаптарға сай келмейтін қаржы өнімін анықтаған кезде іс-қимылды қадағалау субъектісінен анықталған тəуекелдер жойылғанға дейін жəне мұндай қаржы өнімі көрсетілген талаптарға сəйкес келтірілгенге дейін қаржылық көрсетілетін қызметтерін тұтынушыларға оларды ұсынуды тоқтата тұруды талап етеді.
15-24-бап. Қаржы өнімдері туралы ақпаратты ашып көрсету
Іс-қимылды қадағалау субъектілері осы Заңның 15-22-бабының 2-тармағында көрсетілген уəкілетті органның нормативтік құқықтық актілеріне сəйкес қаржы өнімдерін ұсыну шарттары туралы қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға хабар беру арқылы өздерінің қаржы өнімдері туралы толық жəне анық ақпаратты ашып көрсетуге міндетті.
15-25-бап. Қаржы нарығында жосықсыз практикаларға жол бермеу
1. Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржы өнімдерін ұсыну кезінде қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға қатысты жосықсыз практикаларға жол бермеуге міндетті.
2. Жосықсыз практикалардың түрлері мен белгілері, іс-қимылды қадағалау субъектілерінің жосықсыз практикаларды анықтау тəртібі уəкілетті орган бекіткен банк қызметін жүзеге асыруға қойылатын талаптарда, сақтандыру ұйымының, Қазақстан Республикасының бейрезиденті сақтандыру ұйымы филиалының сақтандыру қызметін жүзеге асыруына қойылатын талаптарда, бағалы қағаздар нарығында брокерлік жəне (немесе) дилерлік қызметті жүзеге асыру қағидаларында, брокердің жəне (немесе) дилердің банк операцияларын жүргізу тəртібінде, микроқаржылық қызметті жүзеге асыруға қойылатын талаптарда айқындалады.
3. Іс-қимылды қадағалау субъектілері өз қызметкерлеріне қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушыларға қатысты жосықсыз практикаларды болғызбауға бағытталған сыйақы беру саясатын əзірлейді.
15-26-бап. Қаржы өнімдерін ұсыну кезінде уəкілетті агенттердің қызметі үшін іс-қимылды қадағалау субъектілерінің жауапкершілігі
Іс-қимылды қадағалау субъектілері уəкілетті агенттер арқылы қаржы өнімдерін ұсыну кезінде:
1) іс-қимылды қадағалау субъектінің ішкі құжатында белгіленген тəртіппен уəкілетті агенттердің тіркелімін жүргізуге;
2) уəкілетті агенттердің қаржы өнімдерін ұсыну үшін қажетті кəсіби құзыретін қамтамасыз етуге;
3) уəкілетті агенттердің қаржы өнімдерін ұсынуды реттейтін Қазақстан Республикасы заңнамасының жəне іс-қимылды қадағалау субъектісінің ішкі құжаттарының талаптарын сақтауын бақылауды жүзеге асыруға міндетті.
15-27-бап. Қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушының жолданымдарын қарау
Іс-қимылды қадағалау субъектілері қаржылық көрсетілетін қызметтерді тұтынушылардың қаржы өнімдеріне жəне (немесе) уəкілетті агенттердің қызметіне байланысты жолданымдарын Қазақстан Республикасының заңнамасында жəне уəкілетті органның нормативтік құқықтық актілерінде айқындалған тəртіппен қарауға жəне олар бойынша шешімдер қабылдауға міндетті.
2026.16.01. № 259-VIII ҚР Заңымен 2-5-тараумен толықтырылады (2027 ж. 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі)
2026.16.01. № 259-VIII ҚР Заңымен 15-29-баппен толықтырылады (2027 ж. 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізіледі)
15-29-бап. Қаржы омбудсманы
5-тармақтың 4) тармақшасының екінші абзацы 2026 ж. 1 шілдеден бастап қолданысқа енгізілді
банкке реттеу режимін қолданғанға;
15-30-бап. Қаржы омбудсманы қызметі
Платформаның жұмыс істеу тəртібі қатысушыларды қосу талаптарын, қол жеткізу деңгейлерін, дербес деректерді алмасу мен қорғауды қоса алғанда, уəкілетті органның нормативтік құқықтық актісінде айқындалады.
2026.16.01. № 259-VIII ҚР Заңымен 15-34-баппен толықтырылды (2026 ж. 19 наурыздан бастап қолданысқа енгізілді)
15-34-бап. Міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын дауларды реттеу ерекшеліктері
Міндетті сақтандыру шарттарынан туындайтын дауларды реттеу ерекшеліктері Қазақстан Республикасының сақтандырудың міндетті түрлерін реттейтін жекелеген заңнамалық актілерінде белгіленеді.
3-тарау. Қорытынды ережелер
2012.05.07. № 30-V ҚР Заңымен 16-бап жаңа редакцияда (бұр.ред.қара)
16-бап. Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасын бұзғаны үшін жауаптылық
Қазақстан Республикасының қаржы нарығы мен қаржы ұйымдарын мемлекеттiк реттеу, бақылау және қадағалау туралы заңнамасын бұзу Қазақстан Республикасының заңдарында белгiленген жауаптылыққа әкеп соғады.
2019.03.07. № 262-VІ ҚР Заңымен 16-1-баппен толықтырылды (2020 ж. 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгізілді)
16-1-бап. Уәкілетті органды қайта ұйымдастыру және тарату
Уәкілетті органды қайта ұйымдастыру және тарату Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес жүзеге асырылады.
17-бап. Осы Заңды қолданысқа енгізу тәртібі
Осы Заң 2004 жылғы 1 қаңтардан бастап қолданысқа енгiзiледi.
Қазақстан Республикасының
| Президентi | Н. Назарбаев
|