Қазақстан Республикасының темір жол көлiгiн қайта құрылымдаудың 2004-2006
жылдарға арналған бағдарламасын бекіту туралы Қазақстан Республикасы
Үкіметінің 2004 ж. 6 ақпандағы № 145 қаулысы

(2006.30.06 берілген өзгерістер мен толықтырулармен)

Қазақстан Республикасының темір жол көлiгi туралы заңнамасының талаптарына сәйкес келтiру мақсатында Қазақстан Республикасының Yкіметі қаулы етеді:

1. Қоса берiлiп отырған Қазақстан Республикасының темір жол көлiгiн қайта құрылымдаудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасы (бұдан әрi - Бағдарлама) бекітілсiн.

2. "Қазақстан Республикасының темір жол көлiгiн қайта құрылымдаудың 2001-2005 жылдарға арналған бағдарламасын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Үкіметінiң 2001 жылғы 4 маусымдағы № 756 қаулысының күшi жойылды деп танылсын.

3. Қазақстан Республикасының Көлiк және коммуникациялар министрлігі жыл сайын 25 сәуiрге және 25 қазанға Қазақстан Республикасының Үкіметіне Бағдарлама iс-шараларының орындалу барысы туралы ақпарат ұсынсын.

4. Осы қаулының орындалуын бақылау Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің орынбасары С.М.Мыңбаевқа жүктелсiн.

5. Осы қаулы қол қойылған күнiнен бастап күшiне енедi.

Қазақстан Республикасының

Қазақстан Республикасы

Үкіметінің

2004 жылғы 6 ақпандағы

№ 145 қаулысымен

бекітілген

Қазақстан Республикасының темір жол

көлiгiн қайта құрылымдаудың

2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасы

Астана, 2004 жыл

1. Паспорты

     Атауы:                 Қазақстан Республикасының темір жол

                            көлiгiн қайта құрылымдаудың 2004-2006

                            жылдарға арналған бағдарламасы

     Әзірлеу үшiн           "Темір жол көлігі туралы" Қазақстан

     негiздеме:             Республикасының 2001 жылғы 8

                            желтоқсандағы Заңы

     Әзiрлеушi:             Қазақстан Республикасының Көлiк және

                            коммуникациялар министрлігі

     Iске асыру мерзiмi:    2004-2006 жылдар

     Бағдарламаның          Темір жол көлiгінiң мемлекет пен қоғам үшiн

     мақсаты:               оңтайлы жұмыс iстеу жүйесiне қол жеткiзу

     Бағдарламаның          Темір жол көлiгiнiң нормативтiк құқықтық

     мiндеттерi:            базасын жетiлдiру;

                            қамтамасыз ету қызметiн негізгі қызметтен

                            бөлу;

                            магистральдық темір жол желісіне қол

                            жеткiзудiң тең құқығын беру арқылы

                            тасымалдаушылардың бәсекелес рыногын құру;

                            өндiрiстiк қуаттарды оңтайландыру, темір жол

                            көлiгінiң тиiмдiлiгiн арттыру;

                            жолаушылар тасымалын субсидиялау мәселелерiн

                            шешу.

     Қажетті ресурстар      Қазақстан Республикасының темір жол көлiгiн

     мен қаржыландыру       қайта құрылымдаудың 2004-2006 жылдарға

     көздерi:               арналған бағдарламасы "Қазақстан темір жолы"

                            ұлттық компаниясы" жабық акционерлік

                            қоғамының өз қаражаты және Қазақстан

                            Республикасының мемлекеттік бюджетi есебiнен

                            iске асырылады

     Күтiлетiн нәтижелер:   Қамтамасыз ету секторы кәсiпорындарының,

                            вагон және локомотив шаруашылықтарының

                            инвестициялық тартымдылығын арттыру;

                            жүк, контейнер және жолаушылар

                            тасымалдарының тиiмдiлiгі мен сапасын

                            арттыру;

                            қамтамасыз ету қызметiнде бәсекелес ортаны

                            құру;

                            темір жол көлiгi қызметтерi рыногын

                            қалыптастыру;

                            темір жол көлiгiндегі тарифтiк саясатты

                            жетiлдiру;

                            жеке меншiк кәсiпкерлiк пен капиталдың қызмет

                            ету аясын кеңейту;

                            тасымалдау қызметiне байланысты емес

                            объектiлердi жекешелендiрудi және

                            коммуналдық меншiкке берудi аяқтау;

                            тасымалдау қызметіндегі бәсекелестiктi

                            дамыту;

                            тасымалдаушылардың қызметтерiне бағаны

                            нарықтық негiзде қалыптастыру;

                            жеке меншiк вагон паркiнiң магистральдық

                            темір жол желісіне қол жеткiзудi кеңейту

                            және вагон паркiнiң жаңа иелерiнiң пайда

                            болуы үшiн қолайлы жағдайлар жасау;

                            Еуропа мен Азия арасындағы транзиттiк әлуеттi

                            барынша пайдалану.

2. Кiрiспе

Қазақстан Республикасының темір жол көлiгiн қайта құрылымдаудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасы (бұдан әрi Бағдарлама) "Темір жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 8 желтоқсандағы Заңына сәйкес темір жол саласы ұйымдарының қызметiн Қазақстан Республикасының темір жол көлiгi туралы заңнамасының талаптарына сәйкес келтiру мақсатында әзiрленген.

Бағдарламаны қабылдау қажеттiлiгi темір жол саласын қайта құрылымдаудың аралық қорытындыларын шығарудан және осы Бағдарламаның шығуына байланысты күшiн жойған Қазақстан Республикасы Yкіметінiң 2001 жылғы 4 маусымдағы № 756 қаулысымен бекітілген Қазақстан Республикасының темір жол көлігін қайта құрылымдаудың 2001-2005 жылдарға арналған бағдарламасымен көзделген негiзгі iс-шаралардың аяқталуынан туындап отыр. Бағдарламамен нарықтық қатынастарды кеңейтуге, бәсекелес ортаны дамытуға, темір жол көлiгiне жеке меншiк инвестициялар мен кәсiпкерлiк бастамашылықты тартуға бағытталған саланы одан әрi қайта құрылымдау жөніндегі негізгi iс-шаралар белгіленедi.

Қазақстанда темір жол көлігін реформалау 1997 жылы үш қазақстандық темір жолды жаңадан құрылған "Қазақстан темір жолы" республикалық мемлекеттік кәсiпорнының құрамына бірiктiру және сол мезетте оның құрамында алты жол басқармасын құру арқылы басталған болатын. Құрылған сәттен бастап осы уақытқа дейiн "Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" ЖАҚ (бұдан әрi - "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ) кәсiпорынның қаржылық және өндiрiстiк жағдайын айтарлықтай жақсартқан iс-шаралар кешенiн жүргіздi. Алайда, кәсiпорын жұмысының тиiмдiлігін оңтайландыру және күшейту жөніндегі резервтер, негiзгі қорларды қайта өндiруге инвестициялық ресурстар тапшылығы, активтер мен жұмыс көлемiнiң үйлеспеуi сияқты саланың құрылымдық проблемаларын шешу үшiн жеткiлiксiз. Қазiргі кезеңде темір жол көлiгін басқару негіздерiне әсер ететiн, институционалдық өзгерістер жүргiзу, бірқатар нормативтiк құқықтық кесiмдерге өзгерістер енгізу, сондай-ақ реформалар процесiн мемлекеттік қолдау қажеттiлігіне алып келетiн бірқатар түбегейлi шараларды қабылдау қажет. Жолаушылар тасымалын субсидиялау проблемаларын шешу сияқты мiндеттер деңгейi және олардың әлеуметтiк мәнi мемлекеттiң тiкелей қатысуын талап етедi. Бұл проблемаларды одан әрi тек жалғыз "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ-тың күш салуы есебiнен шешу Қазақстанның темір жол саласындағы инвестициялық ресурстардың тапшылығы проблемасын жоймайды. Осы инвестициялар негізгі құралдарды жаңартуға, босайтын өндiрiстiк қуаттар мен персонал, соның iшiнде күрделi-қалпына келтiрiп жөндеу, жаңа локомотивтер мен вагондарды жаңғырту және құрастыру жөніндегі зауыттар негiзiнде жаңа импорт алмастыратын өндiрiстердi құруға, жаңа жолдарды салуға тарту қажет.

Сонымен, құрылымдық реформаларды және тарифтiк саясаттың келісілген өзгерістерiн жүргізу қажеттiлiгi Қазақстан Республикасының темір жол көлiгі әрекет етiп отырған қазiргі экономикалық жағдайдан туындап отыр.

3. Проблеманың қазiргi жай-күйiн талдау

3.1. "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ-тың магистральдық темір жол

желісінiң жай-күйі

Қазақстан экономикасының шикiзаттық бағытта болуына байланысты темір жол көлiгі Қазақстан Республикасының көлiк-коммуникация кешенiнде шешушi рөл атқарады. Қазақстан Республикасы Статистика жөніндегі агенттiгiнiң деректерiне сәйкес соңғы жылдары барлық көлiк түрлерiнiң жүк айналымындағы оның үлесi 70%-дан артығын, жолаушылар айналымында 50%-дан артығын құрайды.

Қазақстан Республикасында темір жол көлiгімен тасымалдауда "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ монополист болып табылады және оның бәсекелестерi жоқ.

Қазақстан темір жолдарының пайдалану ұзындығы 13,6 мың шақырымды құрайды, оның ішiнде қос жолды желiлер - 5,0 мың шақырымнан астам (37%), электрлендiрiлген желiлер - 3,7 мың шақырым (27%). Бас жолдардың жайма ұзындығы - 18,8 мың шақырым, станциялық және арнаулы жолдардың ұзындығы - 6,7 мың шақырым. "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ темір жол желісінiң негiзгі бөлiгi (97,5%) Қазақстанның аумағында орналасқан, ал қалған 2,5% Ресейдiң шекаралас аудандарының аумағында орналасқан. Республиканың солтүстiк және орталық облыстарының аумағы арқылы жолдың 5732 шақырымы өтедi, бұл "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ иелігіндегi жолдардың барлық пайдалану ұзындығының 42%-ын құрайды. Елiмiздiң оңтүстiк және шығыс аудандарында жолдардың 3992 шақырымы (29,3%), батыс аудандарында 3577 шақырымы (26,2%), ал орталық және солтүстiк аудандарда 6075 шақырымы (44,5%) орналасқан. Қазақстан Республикасының аумағындағы темір жол желісінiң бір бөлiгi Ресей Федерациясы мен Қырғызстан темір жол әкiмшiлiктерiнiң басқаруында жүp.

Республиканың темір жол желісінде 751 бөлу пунктi орналасқан. 351 станцияда жүк операциялары жүргiзiледi. 21 станцияда автоматтандырылған басқару жүйесi бар, 38 станция сұрыптау құрылғыларымен (дөңестермен, жартылай дөңестермен және көлбеу созып қою жолдарымен) жабдықталған, 6 станция жүк және поезд құжаттарын жiберуге арналған пневматикалық почтамен жабдықталған. Темір жолдардың техникалық жарақтандырылуының (пайдалану ұзындығы, электрлендірiлген желiлердiң ұзындығы, жүк вагондарының жұмыс паркi) және тасымалдау жұмысының (жүк айналымы, жолаушылар айналымы, жүк тиеу) негiзгi көрсеткiштерi бойынша Қазақстан бұрынғы KCPO республикалары арасында Ресей мен Украинадан кейiн үшiншi орында тұр.

3.2. "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ-тың локомотив шаруашылығының жай-күйi

2003 жылғы 1 қаңтардағы жағдай бойынша "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ-тың локомотив паркi 1834 локомотивтi құрады, оның iшiнде 615 электровоз, 723 магистральдық тепловоз бен 496 маневрлiк тепловоз.

Пайдаланылатын парк (1233 локомотив) мүкәммал парктiң 67%-ын құрады, тиiсiнше пайдаланылмайтын локомотив паркi (601 локомотив) мүкәммал парктiң 33%-ын құрады.

Қазіргі кезде "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ локомотивтерiне техникалық қызмет көрсету және жөндеу "Теміржолмашжөндеу" ААҚ-тың, "Локомотивжөндеу" ААҚ-тың жөндеу кәсiпорындарында жүргiзiледі, сондай-ақ шағын кәсiпкерлiк субъектiлерi - өндiрiстiк кооперативтер мен жауапкершiлiгі шектеулi серiктестiктep жүргiзедi.

"Теміржолмашжөндеу" ААҚ-тың жөндеу кәсiпорындарында (Шу Жамбыл, Қазалы, Құсмұрын, Орал, Шалқар, Павлодар, Ақадыр және Атбасар) КР-2, КР-1, TO-8, ТО-7, ТО-6, TO-3 циклдерiмен локомотивтердi жөндеудi жүргiзедi.

"Локомотивжөндеу" ААҚ-тың жөндеу кәсiпорындарында (Ақтөбе, Мақат, Астана, Қарағанды, Қостанай, Защита, Аягөз, Жамбыл, Арыс, Сексеуiл) КР-1, TO-8, TO-7, ТО-6, TO-3 циклдерiмен локомотивтердi жөндеудi жүргізедi.

Өндiрiстiк кооперативтер мен жауапкершiлiгi шектеулi серiктестiктердiң негiзiнде (Атырау, Шұбарқұдық, Маңғыстау, Жем, Қызылорда, Новоишим, Бурабай курорты, Ерейментау, Жаңаарқа, Балқаш, Ақадыр, Екiбастұз, Семей, Шар, Ақтоғай, Алматы, Шу, Шымкент, Түркiстан) TO-8, ТО-7, TO-6, ТО-3 циклдерiмен жөндеулер жүргізiледi.

3.3. "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ вагон шаруашылығының жай-күйi

"ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ жүк вагондарының мүкәммал паркiнiң ағымдағы жай-күйi 76934 бірлiк, соның iшiнде жабық вагондар 13246 бірлiк, платформалар 10236 бірлiк, ашық вагондар 28327 бірлiк, цистерналар 10392 бірлiк, өзге вагондар 14733 бірлiк құрайды.

Қазақстан Республикасы Премьер-Министрінің "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ пен "Вагонжөндеу" ашық акционерлік қоғамының мүлкiн иелiктен шығару жөнiндегі 2003 жылғы 27 қаңтардағы № 11-ө өкіміне сәйкес 2003 жылғы 28 ақпанда "ТрансКом" ЖШС-мен және "Богатырь Транс" ЖШС-мен жүк вагондарын сатып алу-сату туралы № 399-ЗAО және № 400-ЗAO шарттар жасалды. Аталған шарттарға сәйкес "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ "КөлiкКом" ЖШС-ға 2004 жылғы маусымға дейiн 3563 жүк вагонын (соның iшiнде 700 хоппер-цемент тасығыш, 691 хоппер-жентек тасығыш, 2172 ашық вагон), "Богатырь Транс" ЖШС-ға 3077 ашық вагонды беруге мiндеттi.

Жөндеудiң жоспарлы түрлерiмен қалпына келтiрiлген вагондарды және "ТрансКом" ЖШС және "Богатырь Транс" ЖШС компанияларына берiлген ұзақ тұрып қалған жүк вагондарын ескере отырып, ұзақ тұрып қалған вагондар паркi 2003 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша 18868 бірлiктi құрайды.

3.4. "Жолаушылар тасымалы" ААҚ-тың жай-күйi

Жолаушылар тасымалын құрамында үш өңiрлiк: Алматы, Батыс және Ақмола жолаушылар филиалы; жетi өңiрлiк жолаушылар вагоны филиалы: ЛВЧД Астана, Алматы, Қызылорда, Қостанай, Қарағанды, Ақтөбе және Павлодар; "АВЗ" Алматы жолаушылар вагондарын жөндеу жөнiндегі зауыт және Қала маңының тасымалдары, Багаждық тасымалдар, Вагрест мамандандырылған филиалдары бар "Жолаушылар тасымалы" ААҚ жүзеге асырады.

Жолаушы шаруашылығының 2003 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша жылжымалы құрамы 2145 вагонды құрайды, оның iшiнде пайдалану паркi - 1504 вагон. Жолаушыларға 303 станция қызмет көрсетедi, олардың 269-ы билет сатуды жүзеге асырады.

Жолаушылар тасымалы кәсiпорны көрсететiн жүзеге асыратын тiзбесiне бүкiл республика аумағы бойынша багаж тасымалдарын жүзеге асыру кiредi. Багаж 68 станцияда қабылданады, оларда қойма және сұрыптау үй-жайлары бар. Жолаушылар поездарының құрамында "Қазпочта" ААҚ-тың почта вагондары да жүредi.

"Жолаушылар тасымалы" ААҚ жолаушылар вагондарын дербес жабдықтайды (төсек-орын бұйымдары, көмiр, су, шай, қант), кiр жуу қызметтерiн және вагон-мейрамханаларда жолаушыларға қызмет көрсетедi.

Өңiрлiк жолаушылар вагоны филиалдары жолаушылар вагондарына техникалық қызмет көрсетедi (жинау, жуу), тексередi және ағымдағы жөндеудi жүргiзедi. Олардың көпшiлiгi деполық жөндеудi жүзеге асырады. Күрделi және зауыттық жөндеулердi Алматы вагон жөндеу зауыты, Қызылорда жолаушылар вагоны филиалы, сондай-ақ "Ырысты-АЭВРЗ" ААҚ жүзеге асырады.

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 Қаулысымен 3.5-бөлім өзгертілді (бұр. ред. қара)

3.5. 2001-2003 жылдары темір жол көлiгiн қайта құрылымдау

қорытындылары және одан әрi қайта құрылымдаудың қажеттігі

Қазақстан Республикасы Yкіметінiң 2002 жылғы 15 наурыздағы № 310 қаулысына сәйкес iске асырылған "Қазақстан темір жолы" республикалық мемлекеттік кәсiпорнын "Қазақстан темір жолы" ҰК" ЖАҚ етiп қайта құрумен бірiншi кезеңнiң аяқталуы атап өтiлдi, бұл саланы реформалаудың кейбір қорытындыларын шығаруға мүмкiндiк бередi.

Оларды ұстау жөнiндегі шығындарды ұзақ жылдар бойына жүк жөнелтушiлер тариф арқылы өтеп келген әлеуметтiк сала объектiлерi мектептер, балабақшалар, медицина мекемелерi толық дерлiк жергiлiктi атқарушы органдарға берiлген және темір жол кәсiпорындары төлейтiн салықтар құрамдас бөлiгi болып табылатын мемлекеттік бюджеттен қаржыландырылуда.

Қосалқы қамтамасыз ету қызметiмен айналысатын барлық еншiлес мемлекеттік кәсiпорындар ("Жол жөндеу", "Жол жөндеушi", "Темір жол жөндеу" - жол жөндеу бойынша, "Локомотивжөндеу" мен "Теміржолмашжөндеу" - локомотивтердi жөндеу бойынша, "Вагонжөндеу" - вагондарды жөндеу бойынша, "Теміржолсужылужабдықтау" - кәсiпорындарды сумен және жылумен қамтамасыз ету бойынша, "Көлiктелеком" - телефон және телеграф байланысы қызметтерiн қамтамасыз ету бойынша, "Әскерилендiрiлген темір жол күзетi" және басқалары) жеке заңды тұлғалар - акционерлік қоғамдар болып бөлiндi, бұл оларға өз қызметiнде акциялар пакеттерiн иеленушi "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ-тың тарапынан жасалатын бақылау мен басқаруды сақтай отырып, икемдi, нарықтық тетiктердi қолдануға мүмкiндiк бердi.

Жылжымалы және тартымдық құрамдарды жөндеу аясындағы қызмет көрсетулердiң бәсекелес рыногын кеңейту үшiн "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ" және "Локомотив жөндеу", "Вагон жөндеу", "Теміржолмашжөндеу" және "Жолаушылар тасымалы" акционерлік қоғамдары филиалдарының мүлiктiк негізiнде өндiрiстiк кооперативтер мен жауапкершiлiгі шектеулi серiктестiктер құрылды.

Жылжымалы құрамды жөндеу саласында бәсекелестікті одан әрi дамыту үшiн жөндеу ұйымдарының мамандануы талданған соң 2003 жылдың соңында мыналар бойынша іс-шаралар жүргiзілдi;

"Теміржолмашжөндеу" акционерлік қоғамының Шалқар, Орал, Жамбыл, Ағадыр, Құсмұрын, Павлодар, Шу, Қазалы және Атбасар станцияларында орналасқан локомотив жөндеу деполарының мүлкi негiзiнде акционерлік қоғамдар мен жауапкершілiгi шектеулi серіктестіктер құруы;

"Локомотивжөндеу" акционерлік қоғамының Мақат, Защита, Жамбыл, Қостанай, Сексеуiл, Арыс, Астана, Аягөз, Ақтөбе және Қарағанды станцияларында орналасқан локомотив жөндеу деполарының мүлкi негiзiнде жауапкершілігі шектеулi серiктестiктер құруы;

"Вагонжөндеу" акционерлік қоғамының Ақжайық, Защита, Жамбыл, Павлодар, Қарағанды, Шымкент және Екiбастұз станцияларында орналасқан вагон жөндеу деполарының мүлкi негiзiнде жауапкершілігі шектеулi серiктестіктердi құруы.

Сол арқылы жөндеу саласындағы нарықтық қатынастарды дамыту үшiн жағдай жасалды, бұл ретте "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ барлық қызметтердi конкурстық негізде сатып алуды жүргізедi. Бұл қамтамасыз ету қызметi кәсiпорындары арасындағы бәсекелестiктi дамытуға мүмкiндiк бередi және тұтастай алғанда, олардың қызметтерiн сатып алу бойынша шығындарды азайтты.

Басы артық активтердi шағын, орта бизнес кәсiпорындарына (өндiрiстiк кооперативтерге) пайдалануға берiп, "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ Қазақстан Республикасындағы шағын және орта бизнестi қолдаудың стратегиялық мемлекеттік мiндеттерiн шешуде айтарлықтай рөл ойнады.

Бiрiншi кезеңнiң маңызды шараларының бірi магистральдық темір жол желісінiң мүлiктiк кешенiн белгілеу және оны "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ-тың меншігіне беру болды.

Қайта құрылымдаудың бірiншi кезеңiнiң соңы темір жол көлiгiнiң өндiрiстік және қаржы-экономикалық көрсеткiштерiнiң әрi қарай жақсаруымен атап өтiлдi.

2003 жылдың соңында локомотив тартымын беру қызметiнiң негiзгi түрi болып табылатын "Локомотив" акционерлік қоғамы және жүк тасымалдарын жүзеге асыратын және жүк вагондарын басқа тасымалдаушыларға беру жөніндегі қызметтердi көрсететiн "Қазтеміржолкөлiк" акционерлік қоғамы құрылды.

Сонымен бірге "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ құрамында құрылымдық бөлiмшелер: қызметi магистральдық темір жол желісін пайдалану және күтiп-ұстау болып табылатын Магистральдық желi дирекциясы және поездардың қозғалысын диспетчерлiк басқару, тасымалдарды жоспарлау, жүк және коммерциялық жұмысты ұйымдастыру функциясын орындайтын Тасымалдау дирекциясы құрылды. 90-шы жылдар кезеңiнде темір жол көлiк инфрақұрылымының басты элементi бола тұра, ТМД-ның барлық елдерiне тән экономикадағы дағдарыстық процестерге душар болды. Өндiрiс көлемдерiнiң құлдырауы және кәсiпорындар арасындағы экономикалық байланыстардың үзiлуi 1991 жылмен салыстырғанда 1997 жылы тасымалдау көлемдерiнiң үш еседен артық төмендеуiнен, төлем жасамау проблемасынан және тұтынылатын ресурстар құнының тоқтаусыз өсуiнен көрiндi.

Экономиканың жүйелiк дағдарысы саланы қаржылық және өндiрiстiк құлдырауға алып келдi. Сол кезеңдегi темір жол көлiгiне тән белгі аз пайдаланылатын желiлердiң, станциялардың, жылжымалы құрамның, пайдалану және жөндеу кәсiпорындарының, еңбек персоналының басы артық саны болды. Қор қайтарылымының және еңбек өнімдiлiгiнiң созылмалы түрде төмендеуi осының салдары болды.

Осы жағдайда ?кімет темір жол көлiгiн қайта құрылымдауда алғашқы қадам жасады. Темір жолды қаржы-экономикалық сауықтыру үшiн 1997 жылғы 31 қаңтарда ?кіметтiң қаулысымен Алматы, Тың және Батыс Қазақстан темір жолдарын қосу арқылы "Қазақстан темір жолы" республикалық мемлекеттік кәсiпорны құрылды.

Қабылданған шешiмнiң дұрыстығын кейiнгi жылдардың нәтижелерi растады. Барлық қаржы ағындарын бірiктiру, қаржылық тәртiптi қатаңдату және басқаруды орталықтандыру саланың қаржылық жағдайын тұрақтандыруға мүмкiндiк бердi.

Қазақстанның темір жолы инфрақұрылымға және жылжымалы құрамға инвестициялар жасамай-ақ қолда бар активтердiң базасында толассыздықтың қажеттi деңгейiмен тасымалдау қызметiн және тарифтердiң өсуi салыстырмалы төмен болғанда поездар қозғалысының қауiпсiздiгiн қамтамасыз еттi. Сала нақты бір деңгейде Қазақстанның iрi кәсiпорындарының қалыптасуында және нығаюында басты рөл атқарды.

Соңғы жылдары қол жеткiзiлген Қазақстан Республикасының экономикалық өсуi қамтамасыз етушi және тасымалдаушы қызметтегi бәсекелестiктi дамытуға және жеке меншiк инвестицияларды тартуға бағытталған темір жол көлiгiн одан әрi қайта құрылымдау қажеттiлiгiн белгiлейдi.

Осымен қатар қайта құрылымдаудың негiзгi қағидаттарының бірi темір жол желісін мемлекеттiң меншігінде сақтап қалу және оны Қазақстан Республикасы экономикасының қажеттiлiгiн барынша қанағаттандыру және транзиттiк әлеуетiн кеңейту мақсатында дамыту болып табылады.

Сонымен бірге одан әрi қайта құрылымдау қажеттiлiгі Магистральдық желi операторының Ұлттық тасымалдаушыдан қаржылық бөлу және магистральдық желiге барлық тасымалдаушылардың бірдей қол жеткiзуiн қамтамасыз ету бөлiгіндегі оның iс-шараларын "Темір жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасының Заңына, сондай-ақ темір жолдың әлеуетті-бәсекелестiк тасымалдау қызметiн табиғи-монополиялық қызметтен бөлу бөлiгiнде "Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес келтiрумен байланысты.

Әлемнiң дамыған елдерiнде бірнеше тасымалдаушылардың магистральдық желiге қол жеткiзу модельдерi қызмет ететiндігін айта кету керек, олардың пайдалану көрсеткiштерi ТМД елдеріндегіден айтарлықтай жоғары, ол Қазақстан Республикасының заңнамасымен белгiленген реформалаудың негiзгi бағыттарының дұрыстығын куәландырады.

4. Бағдарламаның мақсаты мен мiндеттерi

Темір жол көлiгiнiң мемлекет пен қоғам үшiн оңтайлы қызмет ету жүйесiне қол жеткiзу қайта құрылымдаудың мақсаты болып табылады.

Аталған мақсатқа қол жеткiзу үшiн осы Бағдарлама мына мiндеттердi шешудi көздейдi:

темір жол көлiгi саласындағы нормативтiк құқықтық базаны жетiлдiру;

қамтамасыз ету қызметiн негізгі қызметтен бөлу;

магистральдық темір жол желісін тең пайдалану құқығын беру арқылы тасымалдаушылардың бәсекелес рыногын құру;

өндiрiстiк қуаттарды оңтайландыру, темір жол көлігінiң тиiмдiлiгiн арттыру;

жолаушылар тасымалын субсидиялау мәселелерiн шешу.

5. Бағдарламаны iске асырудың негiзгi бағыттары мен

тетiгі

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 (бұр. ред. қара); 2006.30.06. № 606 (бұр.ред.қара) Қаулыларымен 5.1-бөлім өзгертілді

5.1. Қамтамасыз ету қызметiн қайта құрылымдау

Локомотив жөндеу және вагон жөндеу деполарының негiзiнде заңды тұлғаларды құрғаннан кейiн олардағы қатысу үлестерi мен акциялар пакеттерiн қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қаржы министрлігінiң Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ ұйымдастыруды жүзеге асыратын сауда-саттықтарда сатуды жүзеге асыру.

Бұдан басқа, мыналар бойынша iс-шаралар жүргiзіледі:

жол жөндеуге мамандандырылған "Жолжөндеу" акционерлік қоғамының, "Жол жөндеушi" акционерлік қоғамы мен "Теміржолжөндеу" акционерлік қоғамының акциялар пакеттерiн қолданыстағы заңнамаға сәйкес сауда-саттық арқылы сату, оны ұйымдастыруды Қаржы министрлігінiң Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ" iске асырады;

бұрын шағын бизнес субъектiлерiне жалға берiлген мүлiктiк кешендердi қолданыстағы заңнамаға сәйкес сауда-саттық арқылы сату, оны ұйымдастыруды Қаржы министрлігінiң Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ" iске асырады.

"Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасы Заңының табиғи монополия субъектiсiнiң негiзгi қызметке байланысты емес қызмет түрлерiн жүзеге асыруына жол бермейтiн талаптарына сәйкес "Теміржолсужылужабдықтау" ашық акционерлік қоғамы бөлу арқылы қайта құрылып, сумен жабдықтау қызметiне маманданатын "Теміржолсу" және жылумен жабдықтау қызметтерiн көрсететiн "Теміржолжылу" жаңа акционерлік қоғамдар құрылады.

Жылу және сумен жабдықтаудың жекелеген объектілерін жергiлiктi атқарушы билiк органдарына кейiнгi беру жүзеге асырылады.

Поездардың электр тартымына байланысты емес, "ҚТЖ" ҰК" АҚ" меншігінде тұрған энергиямен жабдықтау объектiлерi 2006 жылдың соңына дейін ағымдағы жылға арналған айналым қаражатымен бірге жергілікті атқарушы органдарға берiледi.

"Теміржолсу", "Теміржолжылу" акционерлік қоғамдарының бірден бір акционерi "ҚТЖ" ҰК" АҚ" болады.

2006 жылдың соңына дейін «Теміржолсу» және «Теміржолжылу» акционерлік қоғамдарының сумен жабдықтау және жылумен жабдықтау объектілері ағымдағы жылға арналған айналым қаражатымен бірге жергілікті атқарушы органдарға беріледі.

Теміржол байланысы жабдықтары базасының негізiнде толыққанды байланыс операторын құру үшiн "Көлiктелеком" акционерлік қоғамы құрылды. "ҚТЖ" ҰК" АҚ" оның меншігіне (жарғылық қорына) технологиялық емес байланыс беруде қолданылатын барлық жабдықты бередi. Бұдан басқа, "ҚТЖ" ҰК" АҚ" "Көлiктелеком" АҚ-қа технологиялық емес байланыс көрсету үшiн бөлiнген магистральдық байланыс кабелiнiң жекелеген талсымдарын ұзақ мерзiмдi жалға (10-15 жыл) бередi. Аталған талсымдарды "Көлiктелеком" АҚ меншігіне беру мүмкiн емес, себебi олар технологиялық талсымдармен бірге магистральдық байланыс кабелiнiң iшiнде орналасқан және сатуға жатпайтын магистральдық желiнiң бөлiгi болып табылады. "Көлiктелеком" АҚ технологиялық емес байланысты беруде ғана қолданылатын жабдықтың меншiк иесi болып табылады.

"Көлiктелеком" АҚ-тың акциялар пакетінiң 26%-ы "ҚТЖ" ҰК" АҚ меншiгiнде сақталатын болады, акциялар пакетiнiң қалған 74%-ы қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ ұйымдастыруды жүзеге асыратын сауда-саттықтарда сатылатын болады;

"Әскерилендiрілген темір жол күзетi" акционерлік қоғамы акциялар пакетінiң 100%-ы "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың меншiгiнде сақталатын болады және сатуға жатпайды.

"ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың Ақжайық, Павлодар және Қазықұрт жуу-булау станциялары - филиалдарының теңгерімiнде тұрған мүлiктiң негiзiнде кейiннен қатысу үлестерiн қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ ұйымдастыруды жүзеге асыратын сауда-саттықтарда сатып, заңды тұлғалар құру болжанып отыр.

Қорғағыш екпе ағаштарды күту және қалпына келтiру жөніндегі бейiндiк емес қызметті бөлiп шығару мақсатында "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың филиалдарының теңгерiмiнде тұрған мүлiктiң негiзiнде - Алматы, Астана және Ақтөбе станцияларында орналасқан қорғағыш екпе ағаштар дистанциялары кейiннен қатысу үлесiн қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қаржы министрлігінiң Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ ұйымдастыруды жүзеге асыратын сауда-саттықтарда сатып, "Орманқорғау" жауапкершілiгi шектеулi серiктестігiн құру ұсынылып отыр.

Негізгі қызмет кәсiпорындарының қамтамасыз ету секторымен қарым-қатынасында дәстүрлi нарықтық тетiк қолданылады, бұл қамтамасыз ету секторының өнiмдiлігін арттыру көрсететiн қызметтерiнiң өзiндiк құнын төмендету үшiн қосымша ынтаны туғызады. Басы артық қуаттылықтар біртiндеп экономиканың басқа секторларына қайта бағдарланады.

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 (бұр. ред. қара); 2006.30.06. № 606 (бұр.ред.қара) Қаулыларымен 5.2-бөлім өзгертілді

5.2. Негізгі қызметтi қайта құрылымдау

"Темір жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес Ұлттық темір жол компаниясы (Магистральдық желi операторы) барлық тасымалдаушылардың магистральдық темір жол желісін пайдаланудың тең құқығын қамтамасыз етедi. Тасымалдау қызметiнде бәсекелестiктi дамыту өз (жалданған) жылжымалы құрамы бар жаңа тасымалдаушылардың пайда болуы есебiнен қамтамасыз етiледi.

Тасымалдаушыларды қалыптастыру процесi Қазақстан Республикасы темір жол көлiгiнiң қызмет ету ерекшелiктерiн, жүк айналымының барынша жоғары болатын кезеңдерде тасымалдарды үздiксiз қамтамасыз ету қажеттілігін ескере отырып жүргізiледi.

"ҚТЖ" ҰК" АҚ "Темір жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасының Заңында көзделген Ұлттық темір жол компаниясының қызметтерiн жүзеге асырады.

Бұдан басқа, темір жол жүйесiн пайдаланудың тез жағдайын қамтамасыз ету мақсатында "ҚТЖ" ҰК" АҚ магистральдық желiнiң қызметтерiн көрсетуге технологиялық байланысты табиғи монополиялық қызметтердi көрсетумен айналысады.

Көліктік сервис орталығы» АҚ бірнеше жүк жөнелтуші пайдаланатын кірме жолдарды беру жөніндегі қызметтерді тең жағдайда көрсете отырып, кірме жолдардың операторы функцияларын жүзеге асыратын болады. Ол үшін «Көліктік сервис орталығы» АҚ-қа магистральды темір жол желісінің негізгі қызметіне жатпайтын, «ҚТЖ» ҰК» АҚ-тың «Магистральды желі дирекциясы» филиалының теңгеріміндегі кірме жолдар берілетін болады.

"Көлiктiк сервис орталығы" АҚ-на тиесiлi және бір жүк жөнелтушiмен пайдаланылатын кiрме жолдар заңнамада белгiленген тәртiп бойынша сатылады.

2003 жылы Компанияның құрамында құрылған қызметi магистральдық темір жол желісін пайдалану және күтiп-ұстау болып табылатын Магистральдық желi дирекциясы және поездар қозғалысын басқару мен қауiпсiздiктi қамтамасыз ету функцияларын орындайтын Тасымалдау дирекциясы "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың құрылымдық бөлiмшелерi болып қалады.

Сонымен бірге 2003 жылғы қазанда пайдалану локомотив деполары мен пайдаланылатын локомотив паркi негiзiнде "Локомотив" акционерлік қоғамы құрылды, оның бірден бір құрылтайшысы "ҚТЖ" ҰК" АҚ болып табылады.

"Локомотив" акционерлік қоғамының негiзгi қызметi тасымалдаушылар мен магистральдық темір жол желісінiң операторына тең құқықты жағдайда локомотив тартымы қызметiн көрсету және тартымдық жылжымалы құрамға техникалық қызмет көрсету болып табылады.

2005 жылғы 1 қаңтарға қарай барлық локомотивтерге техникалық қызмет көрсету пункттерi, локомотивтiк бригадалардың демалыс үйлерiмен қоса, дербес "Локомотивтiк сервис орталығы" акционерлік қоғамы болып бөлiнедi, оның бірден бір акционерi "ҚТЖ" ҰК" АҚ болып табылады.

"Локомотив" акционерлік қоғамы магистральдық және маневрлiк локомотивтер паркiн күтiп-ұстайды. Маневрлiк локомотивтер паркi Магистральдық желi операторына ("ҚТЖ" ҰК" АҚ) станциялық жұмысты жүргiзу үшiн жалға берiледi. Магистральдық желi операторына шаруашылық тасымалдарын жүзеге асыру үшiн сондай-ақ магистральдық локомотивтер паркi жалға берiледi.

"Қазтеміржолкөлiк" акционерлік қоғамы жүк тасымалын дербес жүзеге асыратын болады. Жылжымалы құрамға ағымдағы қызмет көрсетуге және тоқтатып қоюға арналған жөндеу базасымен қамтамасыз ету мақсатында оған "ҚТЖ" ҰК" АҚ филиалдарының теңгерiмiнде тұрған жөндеу базаларының, Арыс, Балқаш, Құсмұрын және Орал станцияларындағы, бұрын өндiрiстiк кооперативтер мен жауапкершілігі шектеулi серiктестiктерде жалда болған пайдалану деполарының мүлкi берілетiн болады.

Қазкөліксервис» АҚ-тың акциялары пакетінің 100%-ы темір жол көлігінің контейнерлік тасымалдарын, ішкі және транзиттік қатынастардағы мультимодальдық тасымалдарды дамыту үшін «ҚТЖ» ҰК» АҚ-тың жарғылық капиталында сақталатын болады. Бұл ретте 2006 жылы «Қазкөліксервис» АҚ «Қазтеміржолкөлік» АҚ-тан фитингтік тұғырнамалардың бүкіл мүкәммал паркін қабылдайды.

Каскоркөліксервис» АҚ-тың акциялары пакетінің «Қазкөліксервис» АҚ-қа тиесілі 12,69%-ы «ҚТЖ» ҰК» АҚ-тың меншігіне берілетін болады. "ҚТЖ" ҰК" АҚ-қа тиесiлi "Кеденкөлiксервис" АҚ акциялары (33%), контейнерлiк аулалардың және терминалдық шаруашылықтың жұмысына бақылау жасалуын қамтамасыз ету үшiн 2006 жылға дейiн "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың жарғылық капиталында сақталады. 2006 жылдың үшінші тоқсанында "ҚТЖ" ҰК" АҚ-ға тиесілi "Кеденкөлiксервис" АҚ акциялар пакетiнің 33%-ы қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қаржы министрлігінің Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ ұйымдастыруды жүзеге асыратын сауда-саттықтарда сатылатын болады.

2006 жылдың соңында темір жол көлiгiнiң құрылымы мынадай болады:

Нарық секторын қалыптастырғаннан кейінгі темір жол саласының

Құрылымы

"ҚТЖ" ҰК" АҚ ұсынатын магистральдық темір жол желісінiң қызметтерiне ақыны табиғи монополия саласындағы қызметтi бақылауды және реттеудi жүзеге асыратын уәкiлеттi мемлекеттік орган бекiтедi. "ҚТЖ" ҰК" АҚ барлық тасымалдаушылардың магистральдық темір жол желісіне бірдей және тең құқықты қол жеткізуін қамтамасыз етедi. Клиенттер үшiн тасымалдарға ақы төлеу магистральдық темір жол желісінiң қызметтерi үшiн ақыдан және темір жол көлігінiң өзге де қызмет түрлерiне арналған бағадан тұратын болады.

Тәуелсiз тасымалдаушылар "ҚТЖ" ҰҚ" АҚ-мен келісілген тасымалдау жоспарлары бойынша жұмыс iстейдi.

Қайта құрылымдаудың аталған iс-шараларын iске асырудың нәтижесiнде тасымалдау рыногында жеке тасымалдаушылар қызмет ететiн болады. Темір жол көлiгiнiң мемлекеттік реттеу жүйесiнде 5.4. "Темір жол көлiгiнiң қызметiн мемлекеттік реттеудi күшейту" iшкi бөлiмiнде жан-жақты баяндалған өзгерістер болады.

5.3. Жолаушылар тасымалын қайта құрылымдау

Жалпы экономикалық тиiмдiлiктi арттыруға бағдарланған жолаушылар тасымалын реформалаудың мiндеттерi:

жолаушылар тасымалын жүк тасымалынан қаржылық және ұйымдық бөлу;

қаржы ағындарының толық айқындылығына қол жеткiзу, шығындарды қысқарту және демеуқаржыны азайту, жеке меншiк сектордың рөлiн күшейту;

жолаушылар тасымалында бәсекелестiктi енгізуден тұрады.

Жолаушылар тасымалы қызметiн функционалдық белгілерi бойынша екi блокка бөлуге болады:

негізгі қызмет - жолаушылар тасымалы, багаж тасымалы;

қамтамасыз ету және сервистiк қызметi - жолаушылар вагондарын жөндеу (Алматы вагон жөндеу зауыты - ABЗ), пайдалану жолаушылар вагоны деполары (ЛВЧД) жүзеге асыратын жолаушы вагондарға техникалық қызмет көрсету, ЛВЧД теңгерiмiндегі кiр жуу комбинаттарының көрсететiн қызметтерi және жолаушыларға вагон-мейрамханаларда қызмет көрсету, вокзалдар.

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 (бұр. ред. қара); 2006.30.06. № 606 (бұр.ред.қара) Қаулыларымен 5.3.1-бөлім өзгертілді

5.3.1. Жолаушылар тасымалдарының қамтамасыз ету және сервистiк

қызметiн қайта құрылымдау

Қамтамасыз ету және сервистiк қызметтi қайта құрылымдау жолаушылар тасымалындағы шығыстардың айқындылығын және республикалық және жергілiктi бюджеттерден мақсатты субсидиялануын қамтамасыз ету үшiн оны негізгіден бөлуге бағытталған және мынадай iс-шаралардан тұрады:

Алматы вагон жөндеу зауыты жолаушылар вагондарына күрделi жөндеудi орындай отырып, қамтамасыз ету қызметiнiң субъектiсi болып табылады және қайта құрылымдау қағидаттарына сәйкес бөлiнiп шығарылуға жатады. Жеке "Алматы вагон жөндау зауыты" АҚ құру көзделiп отыр, оның акциялар пакетi 2006 жылдың 4-тоқсанында қолданыстағы заңнамаға сәйкес сауда-саттықта сатылады, оны ұйымдастыруды Қаржы министрлігінiң Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетiнiң және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ iске асырады.

Әлеуеттi сатып алушылар тарапынан қызығушылық болмаған жағдайда кредиттiк мiндеттемелер сомасы "ҚТЖ" ҰК" АҚ-та сақталып, онымен магистральдық желi қызметтерiнiң төлемiне (тарифке) енгізу есебiнен өтелуi тиiс.

Кiр жуу комбинаттарының қызмет көрсету рыногы "Жолаушылар тасымалы" ААҚ-тың ЛВЧД-лары орналасқан барлық қалаларда дамыған, бұл рынокқа кіру айтарлықтай инвестицияларды талап етпейдi.

"Жолаушылар тасымалы" ААҚ-тың кiр жуу комбинаттарын жеке меншiк компанияларға қолданыстағы заңнамаға сәйкес сауда-саттық арқылы сату ұсынылады.

Негiзгi қызметке бәсекелестіктi енгiзгенге дейiн жолаушыларға вагон-мейрамханаларда қызмет көрсету құқығын жеке кәсiпкерлерге беруге конкурс өткiзiлетiн болады. Жаңа жолаушы тасымалдаушылар пайда болғаннан кейiн олардың әрқайсысы өз құрамында вагон-мейрамханалардың жүру қажеттiлiгi мәселесiн дербес шешетiн болады. Бұл жағдайда оларды азық-түлiкпен орталықтандырылған қамтамасыз етуден босату және ассортименттi кеңейтумен баға белгiлеуде еркiндiк беру қажет.

2004 жылы "Жолаушылар тасымалы" АҚ-тың вокзал шаруашылығының негiзiнде "Вокзалсервис" АҚ құрылатын болады, "Жолаушылар тасымалы" АҚ оның жалғыз акционерi болып табылады.

«Вокзалсервис» АҚ 2006 жылдың аяғына дейін 1, 2, 3, 4, және 5-сыныпты вокзалдарды жергілікті атқарушы органдарға беруді жүзеге асыратын болады.

Бұл ретте перрондар және платформалар берілмеуге тиіс.

"Вокзалсервис" АҚ-тың теңгерiмiнде кластан тыс Астана, Алматы - I, Алматы - II, Ақтөбе және Қарағанды вокзалдары қалады, оның акциялар пакетi "ҚТЖ" ҰК" АҚ меншiгiне берiледi. Бұл ретте вокзалдардың мүлкі жолаушылар мен тасымалдаушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мақсатты тағайындалуы мен технологиялық процесін сақтауды ескере отырып, тиісті жағдайда ұсталуға тиіс.

Вокзалдарды "Вокзалсервис" АҚ-қа және жергiлiктi атқарушы органдарға беру сауда алаңын жалға берудi ғана емес, жолаушылар мен жергiлiктi тұрғындарға қосымша сервис ұйымдастыруға, атап айтқанда, авиа және авто көлiкке билет сату үшiн алаңды жалға беруге, сұранысы бар өзге де қызметтер көрсетуге мүмкiндiк бередi, бұл олардың күтiп ұстауға жұмсалатын шығындарын өтейдi. Бұл ретте вокзалдардың мүлкі жолаушылар мен тасымалдаушылардың қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мақсатты тағайындалуы мен технологиялық процесін сақтауды ескере отырып, тиісті жағдайда ұсталуға тиіс.

Жолаушылар вагондарын жөндеу қызметiнде бәсекелестiктi енгізу мақсатында "Жолаушылар тасымалы" ААҚ-тың барлық филиалдары - жолаушылар вагон деполарын (ЛВЧД) бірден бір акционерi "Жолаушылар тасымалы" АҚ болып табылатын дербес "Вагонсервис" АҚ-қа бөлу көзделедi.

Құрылған "Вагонсервис" АҚ-қа барлық жөндеу базалары берiледi және тиiсiнше ол шарттық негiзде барлық жолаушылар тасымалдаушыларға вагондарды жөндеу мен техникалық қызмет көрсету жөнiнде қызмет көрсететiн болады. 2005 жылы "Вагонсервис" АҚ акциялар пакетiнiң 100 %-ы заңнамада белгіленген тәртiппен "ҚТЖ" ҰК" АҚ меншігiне берілетiн болады.

Қызылорда және Ақтөбе станцияларында орналасқан жолаушы вагондарын жөндеу жөнiндегі мүлiктің негізiнде кейiннен қатысу үлестерiн қолданыстағы заңнамаға сәйкес Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетінің және басқа да мүдделi мемлекеттік органдардың қатысуымен "ҚТЖ" ҰК" АҚ ұйымдастыруды жүзеге асыратын сауда-саттықтарда сатып, жауапкершілігi шектеулi серiктестiк құру ұсынылып отыр.

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 (бұр. ред. қара); 2006.30.06. № 606 (бұр.ред.қара) Қаулыларымен 5.3.2-бөлім өзгертілді

5.3.2. Жолаушылар тасымалдарының негiзгi қызметiн қайта

құрылымдау

Негiзгi қызметтi қайта құрылымдау мына iс-шаралардан тұрады:

"Қала маңындағы тасымалдар" филиалы мүлкiнiң базасында, оларға филиалдың өзiнiң және "ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ-тың активтерiн (электр- және дизель поездар) берiп, өңiрлiк деңгейде бірқатар акционерлік қоғамдар құру ұсынылады.

Қала маңындағы тасымалдар "Темір жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес жергiлiктi бюджеттен субсидиялануы тиiс, сондықтан құрылған АҚ-тардың әрқайсысы субсидия беру мәселесi бойынша өз өңiрiнде жергiлiктi органдармен өзара iс-қимыл жасайтын болады.

Бұл қадам қала маңындағы тасымалдар жөніндегі бір жалпыреспубликалық компания құруға қарағанда, екi жақты қатынастарды неғұрлым тиiмдi түрде құруға мүмкiндiк бередi.

Қала маңындағы жолаушылар тасымалын жергілiкті бюджеттерден субсидиялау туралы мәселелер шешілгеннен кейiн өңiрлерде құрылған заңды тұлғалардың акциялар пакеттepi (қатысу үлестepi) тиісті атқарушы органдардың коммуналдық меншiгiне берілетiн немесе қолданыстағы заңнамаға сәйкес сауда-саттықтарда сатылатын болады. Қала маңындағы жолаушылар тасымалын толыққанды субсидиялау мәселелерiн шешкенге дейін "Қала маңындағы тасымал" АҚ акциялар пакетінiң 100%-ы заңнамада белгіленген тәртiппен "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың меншігіне берілетiн болады.

"Жолаушылар тасымалы" АҚ-тың тасымалдау қызметiне бәсекелестiк енгізу мақсатында уәкілеттi орган өткiзетiн әлеуметтік маңызы бар жолаушылар тасымалын жүзеге асыратын тасымалдаушыларды анықтау жөнінде ашық конкурсқа қатысатын облысаралық жолаушылар тасымалын жүзеге асыру үшiн өңiрлiк филиалдарымен "Жолсерiк-Алматы" жауапкершілігі шектеулi серiктестігін құру. 2006 жылы «Жолаушылар тасымалы» АҚ-қа тиесілі серіктестікке қатысу үлесінің 100%-ы қолданыстағы заңнамаға сәйкес ұйымдастыруды Қаржы министрлігі Мемлекеттік мүлік және жекешелендіру комитетінің және басқа да мүдделі мемлекеттік органдардың қатысуымен «ҚТЖ» ҰК» АҚ жүзеге асыратын сауда-саттықтарда сатылатын болады.

Рынокта жеке тасымалдаушылардың пайда болуына байланысты "Экспресс" автоматтандырылған басқару жүйесiнiң автоматтандырылған жұмыс орындарына және бірлескен жол бюросы жүзеге асыратын жолаушылар тасымалы процесiн үйлестiру қызметтерiне қол жеткiзудi қамтамасыз ету үшін 2006 жылғы екінші тоқсанда құрылтайшысы "Жолаушылар тасымалы" АҚ болатын "Жолаушылар тасымалын басқару жедел-технологиялық орталығы" жауапкершілiгi шектеулi серiктестiгi құрылатын болады. 2006 жылы оның қызметiне барлық тасымалдаушылардың тең қол жеткiзуiн қамтамасыз ету үшiн құрылған жауапкершілiгi шектеулi серiктестiктің қатысу үлесiнiң 100 %-ы заңнамада белгiленген тәртіппен "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың меншiгiне берілетiн болады.

Халыққа багажды тасымалдау, қабылдау және жөнелту жөніндегі қызметтер кешенiн көрсету үшiн багажды қабылдау және жөнелту жөнiндегі агенттiк пункттер желісінiң базасында, бірден бір акционерi "Жолаушылар тасымалы" АҚ болып табылатын, дербес "Багаж тасымалдары" АҚ құру ұсынылады.

Құрылған "Багаж тасымалы" АҚ шарттық негiзде багаж вагондарын жалға алатын, оларды поездар құрамына тiркеу жөніндегі қызметтердi сатып алатын және клиенттерге "есiктен есiкке дейiн" сияқты талап етілетiн нысандағы қызметтердi көрсететiн болады. 2006 жылы "Багаж тасымалы" АҚ акциялар пакетінің 100 %-ы заңнамада белгіленген тәртiппен "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың меншiгiне берiлетiн болады.

Халықаралық тасымалдарға қатысатын және бұрын тартылған кредиттiк қаражат есебiнен сатып алынғандардан басқа, барлық жолаушылар вагондарының базасында жолаушылар және багаждық вагондарды барлық жолаушылар тасымалдаушыларға жалға (лизингке) беру үшiн дербес "Жолаушылар лизингтiк вагон компаниясы" АҚ-ын құру ұсынылады. "Жолаушылар лизингтік вагон компаниясы" АҚ-тың жаңа жылжымалы құрамды сатып алуы коммерциялық негiзде жүзеге асырылатын болады. "Жолаушылар лизингтiк вагон компаниясы" АҚ-тың мүлiктiк кешенiн толық қалыптастырғаннан кейiн, оның акциялар пакетiнiң 100%-ы кейiннен акциялар пакетiн иелену және пайдалану құқығын Қазақстан Республикасының Көлiк және коммуникациялар министрлігіне беру арқылы мемлекеттік меншiкке берiледi.

"Талго" испан фирмасының кредиттік қаражат есебiнен сатып алынған вагондар паркi "Жолаушылар тасымалы" АҚ-тың меншiгiнде қалады. "Жолаушылар тасымалы" АҚ сервистiк деңгейi жоғарылатылған халықаралық және фирмалық республикаiшiлiк тасымалды жүзеге асыратын болады. Республикалық және жергiлiктi бюджеттерден субсидиялау басталған сәттен соң басқа маршруттар мен жолаушылар вагондары конкурстық негiзде жеке меншiк тасымалдаушыларға берiлетiн болады. Бұл жағдайда Қазақстан Республикасы Yкіметінiң кепiлдiгiмен жолаушылар вагондарын сатып алуға бөлiнген германдық және испандық кредиттiк желiлерi бойынша "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың кредиттiк мiндеттемелерiн тасымалдаушыларға конкурстық негiзде берiлетiн франшиз құнына енгізу ұсынылып отыр.

Тиiстi маршруттарға франшиз тендерiнiң жеңiмпаздары мемлекеттік субсидиялардың ең аз көлемiн ұсынатын біліктi тасымалдаушы компаниялар болып танылады.

Жолаушылар тасымалдарының негiзгi қызметiне бәсекелестiктi енгізу оларды республикалық бюджеттен субсидиялау мәселесiн шешкеннен кейiн ғана мүмкiн болады. Субсидиялау тетiгiн әзiрлегенде мына принциптердi басшылыққа алу ұсынылады:

халықтың әл-аухаты деңгейiнiң төмендігін және темір жол көлігінiң көптеген бағыттар бойынша баламасыздығын ескере отырып, темір жол желісі бойында орналасқан республиканың барлық елдi мекендерiн (қалаларын) бір-бірiмен және көршiлес мемлекеттердiң негізгі iрi қалаларымен қосатын нақты маршруттардың тiзiмiн белгілеу керек;

әр маршруттағы қызметтiң сапалық және сандық стандартын белгілеу керек (багаждық вагондардың және вагон-мейрамханалардың болуы, сервиске талап, сондай-ақ маршруттағы жолаушылар вагондарының саны);

"франшизды" кезеңдегi плацкарт пен жалпы вагондарда жол жүрудiң шектi құнын уәкiлетті мемлекеттік орган реттеуi тиiс, мұның өзiнде жайлы вагондарда жол жүрудiң құны мемлекет тарапынан реттеуге жатпайды;

жолаушылар тасымалдарына қызмет көрсетумен және жолаушы тасымалдарының тиiмдi қызмет етуiне қажеттi кiрiстер деңгейiн қамтамасыз етпейтiн шығыстар заң жобасына сәйкес мемлекеттік бюджеттен аталған қызметтердi көрсететiн жолаушылар тасымалдаушысына тiкелей субсидияланады.

Барлық қатысты министрлiктермен және ведомстволармен жолаушылар тасымалдарын субсидиялау тетігін әзiрлеудi ұйымдастыру керек.

Оң шешiлген жағдайда жолаушылар тасымалдарына бәсекелестiктi енгізудiң мынадай тетiгі ұсынылады:

Жолаушылар поездарының маршруттары базасында жолаушыларды тасымалдау бойынша қызметтер көрсету жөнiндегі конкурстың лоттары қалыптастырылады. Конкурсты ұйымдастырушы уәкiлеттi мемлекеттік орган болып табылады.

Конкурсқа лицензиялау рәсiмiнен өткен жеке компаниялар тасымалдаушылар жiберiледi.

Компаниялар арасындағы бәсекелестiк маршруттарда жолаушылар тасымалдары бойынша қызметтер көрсету құқығын иелену үшiн жүзеге асырылады.

Бұл ретте "Жолаушылар тасымалы" АҚ-ның және франшиздерге ие өзге тасымалдаушылардың маршруттарын субсидиялау республикалық бюджет қаражатынан жүзеге асырылатын болады.

5.4. Темір жол көлiгiн мемлекеттік реттеудi күшейту

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 Қаулысымен 5.4.1-бөлім өзгертілді (бұр. ред. қара)

5.4.1. Уәкiлеттi органның рөлiн күшейту

Көлiк саясаты саланың күрделенген iшкi ұйымдастырылуына және темір жол көлiгiнiң шаруашылық жүргiзушi субъектiлерiнiң және мемлекеттiң функциялары мен жауапкершiлiктерiн айқын шектеуге барабар жаңа сапалы деңгейге көтерiлуi тиiс.

"Қазақстан темір жолы" ұлттық компаниясы" акционерлік қоғамына қатысы бойынша уәкiлеттi мемлекеттік орган Қазақстан Республикасының Көлiк және коммуникациялар министрлігі болып табылады, бұдан басқа мемлекеттік басқарудың қолданыстағы жүйесiне орай уәкiлеттi орган функцияларының бір бөлiгiн тарифтiк реттеу саласында Қазақстан Республикасының Табиғи монополияларды реттеу және бәсекелестiктi қорғау жөніндегі агенттiгі және мемлекеттік мүлiкке иелiк ету бөлiгiнде Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінiң Мемлекеттік мүлiк және жекешелендiру комитетi атқарады.

Темір жол көлiгiнде тереңдетiлген реформаларды жүзеге асыру уәкiлеттi мемлекеттік органның саланы мемлекеттік реттеудi күшейтудi табанды түрде талап етедi. Тек сол орган темір жол көлiгi саласындағы мемлекетаралық келісімдер мен халықаралық ұйымдарда Қазақстан Республикасының мүддесiн бiлдiру, көлiк саясатын iске асыру және қауiпсiздiктi, лицензиялауды инспекциялау және бақылау, техникалық стандарттарды, нормативтер мен талаптарды әзiрлеу мен бекіту мәселелерiмен қоса, темір жол саласындағы мемлекеттiң құзыреттi реттеушi органының функцияларын жүзеге асыру үшiн жауапты болуы тиiс.

Уәкiлеттi орган Темір жол көлiгiнiң орталық кеңесiнде (TКОК) және Темір жолдар ынтымақтастығы ұйымында (ТЖЫҰ) Қазақстан Республикасының темір жол көлігін танытатын, лицензиялауды және қауiпсiздiктi бақылауды, локомотив пен вагон жасаудың жоғары технологиялық салаларындағы импорт алмастыруды дамытуды жүзеге асыратын болады.

5.4.2. Тарифтiк реттеудi өзгерту

Тасымалдауға арналған тарифтi мемлекеттік реттеудi өзгерту қажеттiлiгi пiсiп-жетiлдi.

Магистральдық темір жол желісінiң қызметтерiн пайдаланғаны үшiн тасымалдаушылар енгізетiн төлем бағалық мемлекеттік реттеуге жатады. Оны табиғи монополия аясында бақылау мен реттеудi жүзеге асыратын мемлекеттік орган анықтайтын болады.

"Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасының Заңына сәйкес локомотивтiк тартым мен темір жол тасымалдарын ұсыну жөнiндегі қызметтерi табиғи-монополиялық қызмет түрлерiне жатпайды. Локомотивтiк тартым мен темір жол тасымалдарын ұсыну жөнiндегі қызметтерiне арналған бағалар қажет болған жағдайда монополияға қарсы заңнамаға сәйкес реттелетiн болады.

Осылайша, темір жол көлігінде бірнеше тасымалдаушылардың тең құқықты қызмет етуiн қамтамасыз ету үшiн қолданыстағы жүрген 10-01 баға көрсеткiшiнiң орнына тәжiрибеге магистральдық темір жол желісінiң қызметiне ғана тариф белгiлейтiн жаңа тарифтiк басшылықты қабылдау және енгізу қажет етiледi.

5.5. Құқықтық қамтамасыз ету

5.5.1. Заңнамалық базаны реформалау қажеттiлiгi

1994-2003 жылдар аралығында темір жол саласының қызметiнде 50-ден астам нормативтiк құқықтық кесiм қабылданған.

Қолданыстағы заңнамада жүргiзiлiп жатқан темір жол саласын қайта құрылымдау, атап айтқанда темір жол көлiгi субъектiлерiн және табиғи монополия субъектiлерiн реттеу, ескерiлген.

Темір жол көлiгiн қайта құрылымдау процесiн көрсететiн мынадай нормативтiк құқықтық актiлердi атап өту қажет:

Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 27 желтоқсандағы Азаматтық кодексi (Жалпы бөлiм);

Қазақстан Республикасының 1999 жылғы 1 шiлдедегі Азаматтық кодексi (Айрықша бөлiм);

"Қазақстан Республикасындағы көлiк туралы" Қазақстан Республикасының 1994 жылғы 21 қыркүйектегi Заңы;

"Темір жол көлiгі туралы" Қазақстан Республикасының 2001 жылғы 8 желтоқсандағы Заңы;

"Табиғи монополиялар туралы" Қазақстан Республикасының 1998 жылғы 9 шiлдедегi Заңы;

"Акционерлік қоғамдар туралы" Қазақстан Республикасының 2003 жылғы 13 мамырдағы Заңы.

5.5.2. "Темір жол көлiгi туралы"

Қазақстан Республикасының Заңы

Бүгiнгi күнi темір жол көлiгi саласындағы қолданыстағы заңнамада кездесетiн елеулi кемшiлiктердi толтыруға арналған "Қазақстан Республикасының кейбір заң актілеріне темір жол көлiгi мәселелерi бойынша өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы" Қазақстан Республикасының Заң жобасы әзiрленген. Заң жобасы темір жол көлiгiн қайта құрылымдауды ескеретiн қолданыстағы "Қазақстан Республикасындағы көлiк туралы" және "Темір жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасы Заңдарына өзгерістер енгізудi көздейдi.

Осы Заң жобасын қабылдау:

бәсекелестiктiң дамуын, көлiк нарығының барлық субъектiлерiнiң темір жол көлiгiнiң қызметтерiн алуға еркiн және ұтымды қол жеткiзудi;

магистральдық темір жол желісінiң бірыңғай мүлiктiк кешенiн сақтауды;

ұлттық нарық субъектiлерiнiң экономикалық мүдделерiн қорғауды;

Ұлттық темір жол компаниясы мен Ұлттық темір жол тасымалдаушысының мәртебесiн анықтауды қамтамасыз етедi.

Қолданыстағы Заңда жолаушы тасымалдарын республикалық бюджеттен субсидиялау тетiгi көзделмеген. Осыған орай Заңға заң жобасымен тиiстi толықтырулар мен өзгертулер енгiзiлiп отыр.

Сонымен қатар, "Темір жол көлiгi туралы" Қазақстан Республикасы Заңына өзгерістер мен толықтырулар енгізумен қатар темір жол көлiгіндегі нарықтық қатынастардың дамуын қамтамасыз ететiн заңға тәуелдi нормативтiк құқықтық актiлер әзiрленуi және қабылдануы тиiс.

5.5.3. Халықаралық темір жол жүк (ХТЖҚ) және жолаушылар (ХТЖТ)

қатынастары туралы келісімдер және ТЖЫҚ TКOК шеңберіндегі басқа

келісімдер

Қазiргi уақытта Темір жолдар ынтымақтастығы ұйымына (ТЖЫҰ) қатысушы мемлекеттер қол қойған ХТЖҚ және ХТЖТ-ға және ТМД-ға қатысушы елдер темір жолдарының ынтымақтастығы ТЖЫҰ шеңберiнде қол қойылған вагон паркi, поездарды құрастыру жоспары, өзара есеп айырысулар тәртібі және т.б. жөніндегі бірқатар келісімдерге өзгерістер енгізу қажет етiледi.

ХТЖҚ және ХТЖТ-ға негiзгi өзгерістер:

келісімдерде тасымалдауды жүзеге асыратын және тiкелей халықаралық қатынаста басқа елдер аумағы бойынша тасымалдауды жүзеге асыратын темір жол көлiгiнiң клиенттерiмен және темір жол көлiгi субъектiлерiмен құқықтық қатынасқа түсетiн темір жол көлігінің субъектiсiнiң анықтамасы ретiнде қолданылатын "темір жол" терминiн қайта қарау;

тасымалдауды жүзеге асыратын темір жол көлiгі субъектiлерiнiң жауапкершiлiгі тiкелей халықаралық қатынаста тасымалдауды жүзеге асырушы клиентпен және темір жол көлiгiнiң басқа субъектiлерiмен есеп айырысу;

қазақстандық жүк және жолаушы тасымалдаушылардың тiкелей халықаралық қатынаста тасымалдауды жүзеге асыру кезiндегі есеп айырысу мәселелерiн қамтиды.

ТЖЫҰ шеңберiндегі келісімдер бойынша жалпы вагондар паркiн, Поездарды құрастыру жоспарының негіздерiн, тасымалдаушылардың магистральдық темір жол желісін пайдаланғаны үшiн төлемдерiн, вагондарды жөндеудi сертификаттауды, темір жол көлiгі субъектiлерi арасындағы есеп айырысуларды және т.б. пайдалану қағидаттары қайта қаралатын болады.

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 Қаулысымен 6-бөлім өзгертілді (бұр. ред. қара)

6. Қажеттi ресурстар және қаржыландыру көздерi

Қазақстан Республикасының темір жол көлiгiн қайта құрылымдаудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасында көзделген iс-шаралар "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың өз қаражаты және мемлекеттік бюджет қаражаты есебiнен iске асырылады. Бұл ретте мемлекеттік бюджет қаражаттары жолаушы тасымалдарын субсидиялауға бағытталатын болады.

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 Қаулысымен 7-бөлім өзгертілді (бұр. ред. қара)

7. Бағдарламаны iске асырудан күтiлетiн нәтижелер

Темір жол көлiгiн қайта құрылымдау мынадай оңтайлы қорытындыларға жеткізеді:

қамтамасыз етушi сектор кәсiпорындарының, вагон және локоматив шаруашылықтарының инвестициялық тартымдылығын арттыру;

жүк, контейнерлiк және жолаушылар тасымалдарының тиiмдiлiгi мен сапасын арттыру;

қамтамасыз етушi қызметте бәсекелестiк ортаны қалыптастыру;

темір жол көлiгі қызметтері рыногын қалыптастыру;

темір жол көлігіндегі тарифтiк саясатты жетілдiру;

жеке кәсiпкерлiк қызмет пен капиталдың аясын кеңейту;

тасымалдау қызметімен байланысты емес объектілерді жекешелендіруді және коммуналдық меншікке беруді аяқтау;

тасымалдау қызметіндегі бәсекелестiктi дамыту;

тасымалдаушылар қызметiнiң бағасын нарықтық негiзде қалыптастыру;

жеке вагон паркiнiң магистральдық темір жол желісіне қол жеткiзуiн кеңейту және вагон паркiнiң жаңа меншiк иелерiнiң пайда болуы үшiн қолайлы жағдайлар жасау;

Еуропа мен Азия арасындағы транзиттiк әлеуеттi барынша пайдалану.

Бағдарламаны енгізуден бағалау бойынша бәсекелес секторға бөлiп шығарылған вагон және локомотив паркiне 10 жыл бойы 200-300 млн. АҚШ доллары мөлшерiнде жеке инвестициялар ағыны, сондай-ақ шығындарды қысқарту және жолаушылар тасымалдарына демеу қаржыны азайту есебiнен экономикалық тиiмдiлiкке қол жеткiзiледi, бұл "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың қаржылық нәтижелерiн жыл сайын 100 млн. АҚШ долларына жақсартады. Бұл жүк тасымалдарына тариф белгiлеудi жақсартуға айтарлықтай әсер етедi және республикалық бюджетке темір жол көлiгi қызметтерiн пайдаланушылардан қаржылай қаражаттың түсуiн арттырады.

Бұдан басқа, темір жол көлiгiнiң барлық субъектiлерi қызмет қаржылық тұрғыдан айқын болуына қол жеткiзiледi.

Қайта құрылымдаудың ұсынылып отырған жолы темір жол көлiгi кәсiпорындарына табыстарын молайтуға және сонымен Қазақстанның дамуы мен гүлденуiне лайықты үлес қосуына мүмкiндiк бередi.

"ҚТЖ" ҰК" АҚ бойынша 2004-2006 жылға болжанып отырған негiзгi көрсеткiштер:

     Көрсеткiштер    

 Өлшем бірлiгi 

  2004   

  жылға  

  2005   

  жылға  

  2006   

  жылға  

 Жүк айналымы        

 Экспорт             

 Импорт              

 Жолаушы айналымы    

 Табыстар            

 Шығыстар,           

 оның iшiнде:        

 "ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың   

 шығыстары           

 "Қазтеміржолкөлiк"  

 АҚ-тың шығыстары    

 "Локомотив" АҚ-тың  

 шығыстары           

 Сатылған өнiмнiң    

 тауарлар, жұмыстар, 

 қызметтер) өзiндiк  

 құны                

млн. Т-км      

млн. Т-км      

млн. Т-км      

млн. жолаушы-км

млн. теңге     

млн. теңге     

млн. теңге     

млн. теңге     

млн. теңге     

млн. теңге     

152 754  

 61 620  

  9 570  

 10 384  

208 361  

195 346  

106 659  

 23 637  

 65 050  

 177 010 

156 075  

 62 138  

 10 126  

 11 380  

234 270  

214 625  

117 185  

 25 970  

 71 470  

 196 373 

160 300  

 62 660  

 10 715  

 14 400  

259 442  

238 026  

129 962  

28 801   

 79 263  

 217 907 

ҚР Үкіметінің 2005.15.09. № 920 (бұр. ред. қара); 2006.30.06. № 606 (бұр.ред.қара) Қаулыларымен 8-бөлім өзгертілді

8. Қазақстан Республикасының темір жол көлiгiн қайта

құрылымдаудың 2004-2006 жылдарға арналған бағдарламасын

iске асыру жөніндегі iс-шаралар жоспары

 Р/с

  № 

    Iс-шаралар     

Аяқталу

нысаны 

Орындауға 

  (iске   

асыруға)  

жауаптылар

Орындалу

мерзiмi 

 (iске  

 асыру) 

Болжанып

отырған 

шығыстар

Қаржы-    

ландыру   

көзi      

  1 

        2          

   3   

     4    

   5    

    6   

   7      

  1 

  2 

  3 

  4 

Локомотив және     

вагон жөндеу       

деполарының        

негізінде          

құрылған заңды     

тұлғалардың қатысу 

үлестерiн және     

акциялар           

пакеттерiн         

қолданыстағы       

заңнамаға сәйкес   

сауда-саттықта сату

Сатып  

алу-   

сату   

шарт-  

тары   

"ҚТЖ"     

ҰК" АҚ   

2005    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

меншікті

қаражат

  5 

Жол жөндеуде       

маманданатын       

"Жолжөндеу" АҚ,    

"Жолжөндеушi" АҚ   

және "Теміржол-    

жөндеу" АҚ акциялар

пакеттерiн         

қолданыстағы       

заңнамаға сәйкес   

сауда-саттықта сату

Сатып  

алу-   

сату   

шарт-  

тары   

"ҚТЖ"     

ҰК" АҚ   

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттік  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

меншікті

қаражат

  6 

ЖШС-тар мен        

ӨК-терге жалға     

берiлген "ҚТЖ" ҰК" 

АҚ мүлiктiк       

кешендерiн         

қолданыстағы       

заңнамаға сәйкес   

сауда-саттықта     

сату               

Сатып  

алу-   

сату   

шарт-  

тары   

"ҚТЖ"     

ҰК" АҚ   

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  7 

"Теміржолсужылу-   

жабдықтау" ААҚ-ты  

бөлу арқылы қайта  

ұйымдастыру, жаңа  

сумен жабдықтауда  

маманданатын       

"Теміржолсу" АҚ    

және жылумен       

жабдықтауда        

маманданатын       

"Теміржолжылу"     

АҚ-ты құру         

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ,      

"ТЖСЖЖ"   

AAҚ       

2004    

жылғы   

1-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

 8

ҚР Үкіметінің 2006.30.06. № 606 қаулысымен алып тасталды (бұр.ред.қара)

  9 

"Теміржолжылу" АҚ, 

"Теміржолсу" АҚ    

және энергиямен жабдықтау

объектілері      

объектілерін       

жергiлiктi         

атқарушы органдарға

Қабыл- 

дау-   

тапсыру

актiсi 

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ,      

"Теміржол-

жылу"     

ААҚ,      

"Темір-   

жолсу" АҚ,

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

9-1

“ҚТЖ” ҰК” АҚ

филиалдары-Ақжайық,

Павлодар және Қазы-

құрт жуу-булау 

станцияларының тең-

герімінде тұрған

мүлік негізінде

заңды тұлғалар

құру

Тіркеу

туралы

куәлік

“ҚТЖ” ҰК”

АҚ

2006

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттік

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейді

Меншікті

қаражат

9-2

“ҚТЖ” ҰК” АҚ

филиалдары-Ақжайық,

Павлодар және Қазы-

құрт жуу-булау

станцияларының мүл-

кі негізінде құрыл-

ған заңды тұлғалар-

дағы қатысу үлес-

терін қолданыстағы

заңнамаға сәйкес

сауда-саттықтарда

сату

Сатып

алу-

сату

шарты

“ҚТЖ” ҰК” 

АҚ

2006

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттік

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейді

Меншікті

қаражат

9-3

“ҚТЖ” ҰК” АҚ

филиалдары-қорғағыш

екпе ағаштар дис-

танцияларының тең-

герімінде тұрған 

мүлік негізінде 

“Орман-қорғау” 

жауапкершілігі

шектеулі серіктес-

тігін құру

Тіркеу

туралы

куәлік

“ҚТЖ” ҰК” 

АҚ

2005

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттік

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейді

Меншікті

қаражат

9-4

Құрылған "Орман-

қорғау" жауапкер-

шілігі шектеулі

серіктестігіндегі

қатысу үлесiн қол-

даныстағы заңнамаға

сәйкес сауда-сат-

тықтарда сату

Сатып

алу-

сату

шарты

“ҚТЖ” ҰК” 

АҚ

2006

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттік

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейді

Меншікті

қаражат

  10

"ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың  

технологиялық емес 

байланысын беруге  

жұмылдырылған      

барлық жабдықты    

"Көлiктелеком" АҚ  

меншігіне беру және

байланыстың        

магистральдық      

кабелiнiң жекелеген

тiндерiн           

пайдалануды жалға  

алу шартын жасасу  

Қабыл- 

дау-   

тапсыру

актiсi,

жалға  

алу    

шарты  

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ,      

"Көлiк-   

телеком"  

АҚ        

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

10-1

“Көліктелеком” АҚ-

тың “ҚТЖ” ҰК” АҚ-қа

тиесілі акциялар 

пакетінің 74%-ын

қолданыстағы заң-

намаға сәйкес сау-

да-саттықтарда сату

Сатып

алу-

сату

шарты

“ҚТЖ” ҰК” 

АҚ

2006

жылғы

3-тоқсан

 Мемле-

кеттік

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейді

Меншікті

қаражат

  11

12

ҚР Үкіметінің 2006.30.06. № 606 қаулысымен алып тасталды (бұр.ред.қара)

12-1

Үкіметінің 2006.30.06. № 606 қаулысымен алып тасталды (бұр.ред.қара)

 13

Заңнамада          

белгiленген        

тәртiппен "Көлiктiк

сервис орталығы"   

АҚ-қа тиесiлi және

бір жүк жөнелтушi  

пайдаланатын кiрме 

жолдарды осы       

тұтынушыға сату    

Сатып  

алу-   

сату   

шарты  

"КCO" АҚ 

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

13-1

 14

Локомотивтерге     

техникалық қызмет  

көрсету және       

локомотивтiк       

бригадалардың      

демалыс үйлерi мен 

жабдықтау          

пункттерiнiң       

негiзiнде бірден   

бір акционерi      

"ҚТЖ" ҰК" АҚ      

болатын            

"Локомотивтiк      

сервистiк орталық" 

акционерлік қоғамын

құру               

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ       

2004    

жылғы   

4-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  15

  16

"ҚТЖ" ҰК" АҚ фили-

алдарының теңгері-

мінде тұрған жөндеу

базаларының, Арыс,

Балқаш, Құсмұрын

және Орал станция-

ларындағы пайдалану

деполарының мүлкін

"Қазтеміржолкөлiк" 

АҚ-тың меншігіне 

беру  

Қабыл- 

дау-   

тапсыру

актiсi 

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ,

"Қазтемір-

жолкөлiк" 

АҚ 

2005    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды

талап

етпейдi

Меншiктi

қаражат

17

Үкіметінің 2006.30.06. № 606 қаулысымен алып тасталды (бұр.ред.қара)

17-1

"ҚТЖ" ҰК" АҚ-тың

"Каскоркөллік-

сервис" АҚ-тың 

акциялар пакетiнiң

25,5%-ын сатып алуы

Сатып

алу-

сату

шарты

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ

"Қазкөлiк-

сервис"

АҚ 

2005

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттiк

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды

талап

етпейдi

Меншiктi

қаражат

  18

Үкіметінің 2006.30.06. № 606 қаулысымен алып тасталды (бұр.ред.қара)

  19

"Кеденкөлiксервис" 

АҚ-тың акциялар

пакетiнiң "ҚТЖ" ҰК"

АҚ-қа тиесілi 

33%-ын қолданыстағы

заңнамаға сәйкес

сауда-саттықтарда

сату

Сатып  

алу-   

сату   

шарты  

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ

2006

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттiк

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды

талап

етпейдi

Меншiктi

қаражат

  20

Магистральдық      

темір жол желісінiң

қызметтерiн        

пайдаланғаны үшiн  

арналған тариф     

енгізу             

Норма- 

тивтiк 

құқық- 

тық    

кесім  

ТМРжБҚА   

(келісім  

бойынша)  

2004    

жылғы   

4-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiкті     

қаражат   

  21

Оның құрылтайшылары

"ҚТЖ" ҰК" АҚ,     

"Жолаушылар        

тасымалы" ААҚ      

болатын "Алматы    

вагон жөндеу       

зауыты" АҚ-ты құру 

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ,      

"Жолау-   

шылар     

тасымалы" 

ААҚ       

2004    

жылғы   

1-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы   

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiкті     

қаражат   

  22

"Алматы вагон      

жөндеу зауыты"     

АҚ акциялар пакеті-

нің 100 %-ын қолда-

ныстағы заңнамаға

сәйкес сауда-

саттықтарда сату

Сатып  

алу-   

сату   

шарты  

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ       

2006

жылғы

4-тоқсан

Мемле-

кеттiк  

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейдi

Меншiкті

қаражат

  23

"Жолаушылар        

тасымалы" АҚ-тың  

кiр жуу            

комбинаттарын      

қолданыстағы       

заңнамаға сәйкес   

сауда-саттықта сату

Сатып  

алу-   

сату   

шарты  

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ      

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiкті     

қаражат   

  24

Жолаушыларға       

вагон-ресторандарда

қызмет көрсету     

құқығын жеке       

кәсiпкерлерге      

конкурстық негізде 

жалға беру         

Жалға  

алу    

шарты  

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" АҚ 

2004    

жылғы   

1-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiкті     

қаражат   

24-1

"Жолаушылар тасыма-

лын басқару жедел-

технологиялық орта-

лығы" жауапкершілi-

гі шектеулi серік-

тестігін құру

Тiркеу

туралы

куәлiк

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" АҚ,

"ҚТЖ" ҰК"

АҚ

2006

жылғы

2-тоқсан

Мемле-

кеттiк

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейдi

Меншiкті

қаражат

  25

Акционерi бір ғана 

"Жолаушылар        

тасымалы" ААҚ      

болатын            

"Вокзалсервис"     

АҚ-ты құру         

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" ААҚ 

2004    

жылғы   

1-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Меншiкті

қаражат

25-1

Қызылорда және Ақ-

төбе станцияларында

орналасқан жолаушы

вагондарын жөндеу

жөніндегі мүліктің

негізінде жауапкер-

шілігі шектеулі

cepiкcтeстік құру

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" АҚ

2005

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттiк

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейдi

Меншiкті

қаражат

25-2

Қызылорда және Ақ-

төбе станцияларын-

дағы жолаушы вагон-

дарын жөндеу жөнін-

дегі мүліктің негі-

зінде құрылған 

жауапкершілiгi шек-

теулі серіктестік-

тердегі қатысу 

үлестерінің 100%-ын

қолданыстағы заңна-

маға сәйкес сауда-

саттықтарда сату

Сатып

алу-

сату

шарты

"ҚТЖ" ҰК"

АҚ

2006

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттiк

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды 

талап

етпейдi

Меншiкті

қаражат

  26

1, 2, 3, 4 және    

5 сыныпты          

вокзалдарды, "Қала 

маңындағы          

тасымалдар" АҚ-ты  

жергілiктi         

атқарушы           

органдарға беру    

Қабыл- 

дау-   

тапсыру

актiсi 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" АҚ,

"ҚТЖ" ҰК" 

АҚ, жер- 

гiлiктi   

атқарушы  

органдар  

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiкті     

қаражат   

  27

Барлық жолаушылар  

вагондары деполарын

(ЛВЧД) берiп       

"Вагонсервис"      

АҚ-ты құру         

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" ААҚ 

2004    

жылғы   

2-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  28

"Қала маңындағы    

тасымалдар" және   

"ҚТЖ" ҰК" ЖАҚ      

(электр және       

дизель поездары)   

филиалдарының мүлкi

негiзiнде "Қала    

маңындағы          

тасымалдар"        

AҚ-ты құру         

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" ААҚ 

2004    

жылғы   

1-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  29

"Жолаушылар        

тасымалы" ААҚ-тың  

багажды қабылдау   

мен жөнелту        

агенттiк пункттерi 

желісінiң негiзiнде

"Багаж тасымалдары"

АҚ-ты құру         

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" ААҚ 

2004    

жылғы   

2-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  30

Халықаралық        

тасымалда          

пайдаланылатын және

бұрын тартылған    

кредиттiк қаражат  

есебiнен сатып     

алынған вагондардан

басқа, жолаушылар  

және багаж         

вагондарын берiп   

"Жолаушы лизингтік 

вагон компаниясы"  

АҚ-ты құру         

Тiркеу 

туралы 

куәлiк 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" ААҚ 

2004    

жылғы   

2-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  31

Жолаушылар тасымалы

бойынша қызметтер  

көрсетуге          

франшиздарды       

қолданыстағы       

заңнамаға сәйкес   

сауда-саттықта сату

Конкурс

ККM, "Жо- 

лаушылар  

тасымалы" 

АҚ       

2004    

жылғы   

4-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейді 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  32

Акциялар пакетiн

иелену және пайда-

лану құқықтарын 

Көлiк және комму-

никация министірлі-

гіне кейiннен беру

арқылы "Жолаушы

лизингілік вагон

компаниясы" АҚ-тың

акциялар пакетiнiң

100%-ын мемлекеттік

меншiкке беру

Қабыл- 

дау-   

тапсыру

актiсi 

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" AҚ,

Қаржы     

минінiң    

ММЖК, ККМ

2006    

жылғы   

3-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды

талап   

етпейдi 

Меншiктi

қаражат

32-1

"Вокзалсервис" АҚ,

"Вагонсервис" АҚ,

"Қала маңындағы та-

сымал" АҚ; "Багаж

тасымалы" АҚ, 

акциялар пакеттері-

нің 100 %-ын сон-

дай-ақ "Жолаушы-

лар тасымалын бас-

қару жедел-техноло-

гиялық орталығы"

ЖШС қатысу үлесiнiң

100 %-ын "ҚTЖ" ҰК"

АҚ-тың меншiгiне

беру

Қабыл- 

дау-   

тапсыру

актiсi

"Жолаушы- 

лар тасы- 

малы" AҚ,

"ҚТЖ" ҰК"

АҚ

2006

жылғы

3-тоқсан

Мемле-

кеттiк

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды

талап

етпейдi

Меншiктi

қаражат

32-2

ныстағы заңнамаға

сәйкес сауда-

Сатып

алу-

сату

шарты

"ҚТЖ" ҰК"

АҚ

2006

жылғы

4-тоқсан

Мемле-

кеттiк

бюджет-

тен қар-

жыланды-

руды

талап

етпейдi

Меншiктi

қаражат

  33

  34

Жолаушылар         

тасымалын          

субсидиялау        

"Рес-  

публи- 

калық  

бюджет 

туралы"

Қазақ- 

стан   

Респу- 

бликасы

Заңының

жобасы 

ЭБЖМ, ККM 

2004    

жылғы   

4-тоқсан

РБК ше- 

шiмiмен 

анық-   

талады  

Респу-    

бли-      

калық     

бюд-      

жеттен    

  35

Қала маңындағы     

тасымалдарды       

субсидиялау        

Жергі- 

лiктi  

атқа-  

рушы   

орган- 

дардың 

шешiмi 

Жергi-    

лiктi     

органдар  

2004    

жылғы   

4-тоқсан

Жергі-  

лiкті   

атқарушы

орган-  

дардың  

шешi-   

мiмен   

анық-   

талады  

Жергі-    

лiкті     

бюджет-   

терден    

  36

Жолаушылар         

тасымалын          

субсидиялау        

"Рес-  

публи- 

калық  

бюджет 

туралы"

Қазақ- 

стан   

Респу- 

бликасы

Заңының

жобасы 

ЭБЖМ, ККM 

2005    

жылғы   

4-тоқсан

РБК ше- 

шiмiмен 

анық-   

талады  

Респу-    

бли-      

калық     

бюд-      

жеттен    

  37

Қала маңындағы     

тасымалдарды       

субсидиялау        

Жергі- 

лiктi  

атқа-  

рушы   

орган- 

дардың 

шешiмi 

Жергi-    

лiктi     

органдар  

2005    

жылғы   

4-тоқсан

Жергі-  

лiкті   

атқарушы

орган-  

дардың  

шешi-   

мiмен   

анық-   

талады  

Жергі-    

лiкті     

бюджет-   

терден    

  38

"Қазақстан         

Республикасының    

кейбір заң         

актілеріне темір   

жол көлiгiнiң      

мәселелерi бойынша 

өзгерістер мен     

толықтырулар       

енгізу туралы"     

Қазақстан          

Заңын әзiрлеу      

Қазақ- 

стан   

Респу- 

бликасы

Заңының

жобасы 

ККМ, "ҚТЖ"

ҰК" ЖАҚ   

2004    

жылғы   

1-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат   

  39

Темір жол көлiгi   

кәсiпорындарында   

импортты           

алмастырушы        

өндiрiстердi       

дамыту             

Үкi-   

метке  

есеп   

ККM, "ҚТЖ"

ҰК" АҚ   

2005    

жылғы   

4-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

және      

қарызға   

алынған   

қаражат   

  40

Темір жол көлiгi   

саласындағы        

нормативтiк        

құқықтық           

кесiмдердi         

жетiлдiру          

Норма- 

тивтiк 

құқық- 

тық ке-

сiмдер 

ККM, "ҚТЖ"

ҰК" АҚ   

2006    

жылғы   

4-тоқсан

Мемле-  

кеттiк  

бюд-    

жеттен  

қаржы-  

ланды-  

руды    

талап   

етпейдi 

Мен-      

шiктi     

қаражат