республикалық жəне жергілікті бюджеттерден қаражат бөлуге байланысты туындайтын кірістер;
көрсетілген кірістер кепілдік беру қорын ұлғайтуға жіберілген жағдайда кепілдік беру қорының активтерін орналастыру нəтижесінде алынған кірістер.
3-параграф. Кірістердің жекелеген түрлері
239-бап. Өткізуден түсетін кіріс
1. Осы Кодекстің 237-бабы 2-тармағының 2) - 31) тармақшаларына сəйкес жылдық жиынтық кіріске енгізілетін кірістерден басқа, тауарларды, жұмыстарды, көрсетілген қызметтерді өткізу кезінде туындайтын кіріс сомасы өткізуден түсетін кіріс деп танылады.
Осы Кодекстің 310-бабының 1-тармағында көрсетілген кірістер осы Кодекстің 305-бабының 1-тармағында көрсетілген шығыстар сомасынан аспайтын бөлікте өткізуден түсетін кіріс деп танылмайды.
2. Өткізуден түсетін кіріс өткізілген тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер құнының мөлшерінде, оған қосылған құн салығы мен акциздің сомасы қосылмастан айқындалады.
3. Өткізуден түсетін кірісті тану күні халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына жəне (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сəйкес айқындалады.
4. Осы бөлімнің мақсаттарында қызметтер көрсетуден түсетін кіріске, сондай-ақ:
1) кредит (қарыз, микрокредит) бойынша, репо операциялары бойынша сыйақылар түріндегі кіріс;
2) мүлікті лизинг шарты бойынша беру жөніндегі сыйақылар түріндегі кіріс;
4) лизингтен басқа, мүлікті мүліктік жалдауға (жалға беруге) тапсырудан түсетін кіріс жатады.
5. Өткізуден түсетін кіріс Қазақстан Республикасының трансферттік баға белгілеу туралы заңнамасында белгіленген жағдайларда жəне тəртіппен түзетілуге жатады.
240-бап. Борышкерге ұйғарылған немесе борышкер таныған тұрақсыздық айыбы (айыппұлдар, өсімпұл)
Міндеттеме орындалмаған немесе тиісінше орындалмаған кезде борышкер Қазақстан Республикасының немесе шет мемлекеттің заңнамасында немесе шартта көзделген жағдайларда кредиторға төлеуге міндетті, ұйғарылған немесе танылған ақшалай сома борышкерге ұйғарылған немесе борышкер таныған тұрақсыздық айыбы (айыппұлдар, өсімпұл) түріндегі кіріс деп танылады.
Бұл ретте, егер бұл сомалар бұрын шегерімге жатқызылмаған болса, бюджеттен қайтарылған, негізсіз ұсталған айыппұлдар кіріс деп танылмайды.
241-бап. Күмəнді міндеттемелер бойынша кіріс
1. Сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша, сондай-ақ жұмыскерлердің үш жылдық кезең ішінде қанағаттандырылмаған, есепке жазылған кірістері бойынша міндеттемелер күмəнді міндеттемелер деп танылады.
Алынған кредиттер (қарыздар, микрокредиттер) жөніндегі күмəнді міндеттемелер бойынша кіріске алынған кредиттің (қарыздың, микрокредиттің) сомасы енгізілмейді. Есепке жатқызудан алып тасталуға жататын қосылған құн салығын қоспағанда, күмəнді міндеттемелер салық төлеушінің жылдық жиынтық кірісіне енгізілуге жатады.
Осы бапты қолдану мақсатында жұмыскердің кірісі осы Кодекстің 426-бабына сəйкес айқындалады.
2. Күмəнді міндеттеме бойынша кіріс:
1) кредит (қарыз, микрокредит) шарттары бойынша туындаған күмəнді міндеттемелер бойынша - кредит (қарыз, микрокредит) шартының талаптарына сəйкес сыйақы төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;
2) лизинг шарттары бойынша туындаған күмəнді міндеттемелер бойынша - лизинг шартының талаптарына сəйкес лизингтік төлемді төлеу мерзімі басталған күннен кейінгі күннен бастап;
3) жұмыскерлердің есепке жазылған кірістері бойынша туындаған күмəнді міндеттемелер бойынша - жұмыскерлердің кірістері есепке жазылған күннен бастап;
4) осы тармақтың 1) - 3) тармақшаларында көрсетілмеген күмəнді міндеттемелер бойынша:
орындау мерзімі айқындалған, сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша міндеттемені орындау мерзімі аяқталған күннен кейінгі күннен бастап;
орындау мерзімі айқындалмаған, сатып алынған тауарлар, жұмыстар, көрсетілетін қызметтер бойынша міндеттеме бойынша тауар берілген, жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген күннен бастап есептелетін үш жылдық кезең аяқталған салықтық кезеңде танылады.
3. Осы баптың ережелері осы Кодекстің 263-бабы 3-тармағының ережелері ескеріле отырып, шегерімге жатпайтын кредиттер (қарыздар) бойынша сыйақыға қолданылмайды.
242-бап. Міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріс
1. Міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріске:
1) кредитор ол бойынша салық төлеушіге оны орындау туралы талап етуді тоқтатқан міндеттеменің мөлшері;
2) егер осы тармақшада өзгеше көзделмесе, салық төлеуші таратылған кезде таратудың салықтық есептілігі ұсынылған күні кредитор талап етпеген міндеттеменің мөлшері жатады.
Осы Кодекске сəйкес салық төлеушіні тарату кезінде таратудың салықтық тексеруін жүргізу немесе камералдық бақылау нəтижесі бойынша қорытынды беру көзделген жағдайда, мұндай міндеттеменің мөлшері:
салық төлеушінің бастапқы құжаттарына сəйкес төленуге жататын жəне аралық тарату балансын бекіту күні осындай баланста көрсетілуге жататын (көрсетілген) міндеттемелер сомасы (қосылған құн салығының сомасын қоспағанда)
алу
аралық тарату балансы бекітілген күннен бастап таратудың салықтық тексеруі немесе камералдық бақылау аяқталған күнге дейінгі кезеңде қанағаттандырылатын міндеттемелер сомасы ретінде айқындалады.
Таратудың салықтық тексеруінің нəтижелері бойынша міндеттеменің мөлшерін салық органы көрсетілген кезеңде қанағаттандырылған міндеттемелердің іс жүзіндегі сомасын негізге ала отырып айқындайды. Мұндай міндеттеменің мөлшері салықтық тексеру актісінде көрсетіледі.
Камералдық бақылау нəтижелері бойынша міндеттеменің мөлшерін салық органы көрсетілген кезең ішінде қанағаттандырылған міндеттемелердің іс жүзіндегі сомасын негізге ала отырып айқындайды жəне ол камералдық бақылау нəтижелері бойынша анықталған бұзушылықтарды жою туралы хабарламада көрсетіледі;
3) салықтық кезеңде Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген талап қоюдың ескіру мерзімі өткен міндеттеменің мөлшері;
4) заңды күшіне енген сот актісі негізінде кредитор орындалуын талап етуге құқылы болмайтын міндеттеменің мөлшері жатады.
2. Міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріс сомасы салық төлеушінің бастапқы құжаттарына сəйкес:
1) талап ету тоқтатылған жағдайда - талап ету тоқтатылған күні;
2) талап қоюдың ескіру мерзімі өткен жағдайда - Қазақстан Республикасының заңдарында белгіленген талап қоюдың ескіру мерзімі өткен күні;
3) кредитор сот актісінің негізінде міндеттеменің орындалуын талап етуге құқылы болмаған жағдайда - сот актісінің заңды күшіне енген күні төленуге жататын міндеттемелер сомасына (қосылған құн салығының сомасын қоспағанда) тең.
3. Осы Кодекске сəйкес күмəнді деп танылған міндеттемелерге осы баптың 1 жəне 2-тармақтарының ережелері қолданылмайды.
4. Міндеттемелерді есептен шығарудан түсетін кіріске кəсіпорынды мүліктік кешен ретінде сатып алу-сату шарты бойынша міндеттемелердің берілуіне байланысты олардың мөлшерін азайту жатпайды.
243-бап. Талап ету құқығын басқаға беруден түсетін кіріс
Егер осы Кодекстің 321-бабында өзгеше белгіленбесе, мыналар:
1) талап ету құқығын сатып алатын салық төлеуші үшін - негізгі борышты талап ету бойынша борышкерден алуға жататын сома, оның ішінде талап ету құқығын басқаға берген күнгі негізгі борыштан асатын сома мен талап ету құқығын сатып алу құны арасындағы оң айырма;
2) талап ету құқығын басқаға берген салық төлеуші үшін - салық төлеушінің бастапқы құжаттарына сəйкес, басқаға беру жүргізілген талап ету құқығының құны мен талап ету құқығы басқаға берілген күні борышкерден алынуға жататын талап ету құны арасындағы оң айырма талап ету құқығын басқаға беруден түсетін кіріс болып табылады.
Талап ету құқығын басқаға беруден түсетін кіріс талап ету құқығын басқаға беру жүргізілген салықтық кезеңде танылады.
244-бап. Тіркеп-белгіленген активтердің шығып қалуынан түсетін кіріс
1. I топтың тіркеп-белгіленген активтерінің шығып қалуының нəтижесі мынадай формула бойынша айқындалады:
Тіркеп-белгіленген активтердің шығып қалған объектісінің құны
алу
салықтық кезеңнің басындағы осындай объектінің құндық балансының сомасы
алу
осындай объектінің құндық балансын ұлғайтуға жатқызылған, салықтық кезеңде жүргізілген кейінгі шығыстардың жалпы сомасы.
Алынған нəтиженің оң немесе теріс мəні болуы мүмкін.
Егер салықтық кезеңде I топтың шығып қалған барлық тіркеп-белгіленген активінің шығып қалуынан алынған нəтижелердің жалпы сомасы оң мəнге ие болса, онда мұндай мəн I топтың тіркеп-белгіленген активтерінің шығып қалуынан түскен кіріс деп танылады.
Егер I топтың шығып қалған барлық тіркеп-белгіленген активінің шығып қалуынан алынған нəтижелердің жалпы сомасы теріс мəнге ие болса, онда мұндай мəн I топтың тіркеп-белгіленген активтерінің шығып қалуынан келген залал деп танылады.
2. Мынадай формула бойынша алынған оң мəн топтың (II, III жəне IV топтар бойынша) тіркеп-белгіленген активтерінің шығып қалуынан түскен кіріс деп танылады:
салықтық кезеңде топтың шығып қалған барлық тіркеп-белгіленген активі құнының жалпы сомасы
алу
салықтық кезеңнің басындағы осындай топтың құндық балансының сомасы
алу
салықтық кезеңде осындай топқа келіп түскен барлық тіркеп-белгіленген активтің жалпы құны
алу
осындай топтың құндық балансын ұлғайтуға жатқызылған, салықтық кезеңде жүргізілген кейінгі шығыстардың жалпы сомасы.
3. Осы бапты қолдану мақсатында осы Кодекстің 279-бабына сəйкес I топ жəне (немесе) топтар (II, III жəне IV топтар бойынша) объектілерінің құндық балансы азайтылатын құн шығып қалған тіркеп-белгіленген активтің құны болып табылады.
4. Тіркеп-белгіленген активтердің шығып қалуынан түсетін кіріс осындай активтердің шығып қалуы орын алған салықтық кезеңде танылады.
1. Өтемақы түріндегі кірістерге мыналар жатады:
1) талаптарды, оның ішінде бұрын күмəнді деп танылған жəне шегерімге жатқызылған құқықтарды басқаға қайта беру жолымен өтеу сомасы;
2) шығындарды (шығыстарды) жабуға мемлекеттік бюджет қаражатынан алынған сомалар;
3) сақтандырылған тіркеп-белгіленген активтер жоғалған, бүлінген кездегі сақтандыру төлемдерін қоспағанда, сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша сақтанушыға, сақтандырылушыға, пайда алушыға төленген немесе залал келтірген тұлға төлеген залалды өтеу сомасы;
4) жинақтаушы емес сақтандыру шарттары бойынша Қазақстан Республикасының азаматтық заңнамасына сəйкес сақтандыру (қайта сақтандыру) шарты бойынша сақтанушыға қайтарылуға жататын немесе оған қайтарылған жəне бұрын сақтанушы шегерімге жатқызған сақтандыру сыйлықақыларының сомасы;
5) жеке тұлғаның оқыту шығыстарын салық төлеушіге өтеу сомасы, ол алдыңғы салықтық кезеңдерде осындай шығыстар сомасына салық салынатын кірісті азайтуды жүргізген;
6) бұрын шегерімге жатқызылған шығындарды өтеу үшін алынған басқа да өтемақылар.
2. Өтемақы түріндегі кіріс осындай өтемақы алынған салықтық кезеңде танылады.
246-бап. Өтеусіз алынған мүлік
1. Егер осы Кодекстің 242-бабында өзгеше белгіленбесе, салық төлеуші өтеусіз алған кез келген мүліктің, оның ішінде жұмыстар мен көрсетілетін қызметтердің құны оның кірісі болып табылады.
Заңды тұлғаның қатысушысынан өтеусіз алынған мүлік түріндегі кіріске, оның ішінде осындай заңды тұлғаның меншікті капиталы құрамындағы қайта бағалаудан болатын құн өсімі есебінен заңды тұлғаның жарғылық капиталын ұлғайту жолымен осындай заңды тұлғаның жарғылық капиталына салымды ұлғайту жатады.
2. Өтеусіз алынған мүлік, оның ішінде жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер түріндегі кіріс осындай мүлік алынған, жұмыстар орындалған, қызметтер көрсетілген салықтық кезеңде танылады.
3. Өтеусіз алынған мүлік, оның ішінде жұмыстар мен көрсетілетін қызметтер түріндегі кірістің мөлшері халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына жəне (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сəйкес бухгалтерлік есепке алу деректері бойынша, бірақ беруші тараптың құжаттарында көрсетілген қосылған құн салығы ескеріле отырып, осындай мүлікті беруге байланысты ресімделген құжатта көрсетілген құннан төмен емес болып айқындалады.
247-бап. Кəсіпорынды мүліктік кешен ретінде сатудан түсетін кіріс
Кəсіпорынды мүліктік кешен ретінде сатудан алынатын оң нəтиже кəсіпорынды мүліктік кешен ретінде сатудан түсетін кіріс деп танылады. Мұндай нəтиже кəсіпорынды өткізу күнгі бухгалтерлік есепке алу деректері негізінде мынадай формула бойынша айқындалады:
кəсіпорынды (кəсіпорынның бір бөлігін) мүліктік кешен ретінде сатып алу-сату шарты бойынша өткізу құны
алу
берілетін активтердің баланстық құны
қосу
берілетін міндеттемелердің баланстық құны.
Егер алынған нəтиже теріс болып табылса, онда ол осы Кодекстің 258-бабының 11-тармағына сəйкес шегерімге жатады.
248-бап. Запастарды бағалаудың жаңа əдісін қолдану кезіндегі оң айырма
Салық төлеуші бухгалтерлік есепке алуда алдыңғы салықтық кезеңде қолданылғаннан басқа запастарды бағалаудың өзге əдісіне ауысқан жағдайда, осындай ауысу нəтижесінде пайда болған оң айырма сомасы кіріс деп танылады.
249-бап. Қалдықтарды көму полигондарын жою қорының қаражатын мақсатсыз пайдаланудан түсетін кіріс
Салық төлеушінің қалдықтарды көму полигондарын жою қорының қаражатын мақсатсыз пайдалануының қоршаған ортаны қорғау саласындағы уəкілетті орган белгілеген сомасы қалдықтарды көму полигондарын жою қорының қаражатын мақсатсыз пайдаланудан түсетін кіріс деп танылады жəне салық төлеушінің осындай пайдалануға жол берілген салықтық кезеңнің жылдық жиынтық кірісіне енгізілуге жатады.
Қоршаған ортаны қорғау саласындағы уəкілетті орган қалдықтарды көму полигондарын жою қорының қаражатын мақсатсыз пайдалану сомасын белгілейді жəне мəліметтерді салық төлеушілерге жəне салық органына жібереді.
4-параграф. Құн өсімінен түсетін кіріс
250-бап. Жалпы ережелер
1. Құн өсімінен түсетін кіріс:
1) амортизацияға жатпайтын активтерді өткізу;
2) амортизацияға жатпайтын активтерді жарғылық капиталға салым ретінде беру;
3) амортизацияға жатпайтын активтердің бірігу, қосылу, бөліну немесе бөлініп шығу жолымен қайта ұйымдастырылу нəтижесінде шығып қалуы кезінде құралады.
2. Осы параграфтың мақсаттарында амортизацияға жатпайтын активтерге активтердің мынадай түрлері жатады:
2) аяқталмаған құрылыс объектілері;
3) орнатылмаған машиналар мен жабдықтар;
4) тіркеп-белгіленген активтерге, запастарға немесе цифрлық активтерге жатпайтын, қызмет мерзімі бір жылдан асатын активтер жатады. Осы тармақшада көзделген активтерге, оның ішінде сатуға арналған ұзақ мерзімді активтер жатады;
8) құны толығымен шегерімге жатқызылған активтер.
3. Амортизацияға жатпайтын активтер құнының өсімінен түсетін кірісті айқындау тəртібі:
қатысу үлесі бойынша - осы Кодекстің 251-бабында;
бағалы қағаздар бойынша - осы Кодекстің 252-бабында;
құны толығымен шегерімге жатқызылған активтер бойынша - осы Кодекстің 253-бабында;
амортизацияға жатпайтын өзге де активтер бойынша - осы Кодекстің 254-бабында белгіленген.
4. Құн өсімінен түсетін кіріс:
1) амортизацияға жатпайтын активті өткізу жүзеге асырылған;
2) амортизацияға жатпайтын актив жарғылық капиталға салым ретінде берілген;
3) амортизацияға жатпайтын актив бірігу, қосылу, бөліну жолымен қайта ұйымдастырылу нəтижесінде шығып қалған кезде таратудың салықтық есептілігі ұсынылған;
4) амортизацияға жатпайтын актив бөлініп шығу жолымен қайта ұйымдастырылу нəтижесінде шығып қалған кезде бөлу балансы бекітілген салықтық кезеңде танылады.
5. Амортизацияға жатпайтын актив жарғылық капиталға салым ретінде берілген құн осындай активтің қабылданғанын жəне берілгенін растайтын құжат негізінде, бірақ осы актив төлеу есебіне берілген сомадан аспайтын сомада айқындалады.
6. Осы Кодекстің мақсаттары үшін жарғылық капиталға салым жарғылық капиталға қосымша салымды қамтиды.
7. Цифрлық активтер құны өсімінен түсетін кіріс осы Кодекстің 326-бабына сəйкес айқындалады.
8. Егер осы баптың 2-тармағында көзделген активтің құны шетел валютасында көрсетілсе жəне (немесе) операция шетел валютасында жүргізілсе, құн өсімі активтің құны көрсетілген жəне (немесе) операция жүргізілген валютада айқындалады жəне содан кейін мұндай құн өсімі осы баптың 4-тармағында көрсетілген тиісті күнге белгіленген валютаның ресми бағамы бойынша теңгемен қайта есептеледі.
251-бап. Қатысу үлесі бойынша құн өсімінен түсетін кіріс
1. Қатысу үлесінің шығып қалуынан алынатын нəтиже оң немесе теріс мəнге ие болуы мүмкін жəне шығып қалудың əрбір операциясы бойынша мынадай тəртіппен айқындалады:
1) өткізу кезінде - қатысу үлесінің өткізу құны мен бастапқы құны арасындағы айырма;
2) қатысу үлесін жарғылық капиталға салым ретінде беру кезінде - қатысу үлесінің жарғылық капиталға салым ретінде берілген құны мен осы қатысу үлесінің бастапқы құны арасындағы айырма;
3) заңды тұлғаны бірігу, қосылу, бөліну немесе бөлініп шығу жолымен қайта ұйымдастыру нəтижесінде шығып қалу кезінде - беру актісінде немесе бөлу балансында көрсетілген қатысу үлесінің құны мен оның бастапқы құны арасындағы айырма.
Жеңілдік жасалатын қатысу үлестерінен басқа, қатысу үлестерінің шығып қалуының барлық операциясынан алынған нəтижелердің жалпы сомасы салықтық кезеңде:
егер мұндай сома оң мəнге ие болса, құн өсімінен түсетін кіріс;
егер мұндай сома теріс мəнге ие болса жəне осы Кодекстің 338, 341 жəне 344-баптарында белгіленген тəртіппен есепке алынса, қатысу үлестерінің шығып қалуынан келген залал деп танылады.
2. Егер салықтық кезеңде жеңілдік жасалатын қатысу үлестерінің əрбір түрі бойынша шығып қалудың барлық операциясынан алынатын нəтижелердің жалпы сомасы оң мəнге ие болса, онда мұндай сома жылдық жиынтық кіріске енгізілетін, жеңілдік жасалатын қатысу үлестері құнының өсімінен түсетін кіріс деп танылады жəне осы Кодекстің 337-бабының 2-тармағында белгіленген тəртіппен есепке алынады.
Егер салықтық кезеңде жеңілдік жасалатын қатысу үлестерінің əрбір түрі бойынша барлық шығып қалу операциясынан алынатын нəтижелердің жалпы сомасы теріс мəнге ие болса, онда мұндай мəн корпоративтік табыс салығын есептеу кезінде есепке алынбайды.
Осы Кодекстің 337-бабы 2-тармағының 7) жəне 10) тармақшаларында көрсетілген қатысу үлестері жеңілдік жасалатын қатысу үлестері болып табылады.
3. Қатысу үлесінің бастапқы құны шығып қалатын қатысу үлесінің мөлшеріне пропорционалды болып табылады:
1) оны сатып алуға арналған іс жүзіндегі шығындардың, қатысу үлесін сатып алуға байланысты жəне оның құнын халықаралық қаржылық есептілік стандарттарына жəне (немесе) Қазақстан Республикасының бухгалтерлік есеп пен қаржылық есептілік туралы заңнамасының талаптарына сəйкес ұлғайтатын шығындардың жиынтығы
жəне (немесе)
2) жарғылық капиталға салым, заңды тұлға қатысушысының осындай заңды тұлғаның мүлкіне қосымша жарнасы ретінде берілген, бірақ төлеу есебіне актив берілген сомадан аспайтын активтің құны. Бұл ретте мұндай құн салымның енгізілгенін жəне активтің берілген құнын растайтын құжаттар (қабылдау-беру актісі жəне (немесе) өзге де құжаттар) негізінде айқындалады
жəне (немесе)
3) жарғылық капиталға салым, заңды тұлға қатысушысының қосымша жарнасы ретінде енгізілген, бірақ төлеу есебіне ақша берілген сомадан аспайтын ақша сомасы,
жəне (немесе)
4) егер қатысу үлесі жарғылық капиталға салым ретінде алынған жағдайда - жарғылық капиталға салым, заңды тұлға қатысушысының қосымша жарнасы ретінде алынған, бірақ ол төлеу есебіне алынған сомадан аспайтын қатысу үлесінің құны. Бұл ретте мұндай құн салымның алынғанын жəне қатысу үлесі алынған құнды растайтын құжаттар (қабылдау-беру актісі жəне (немесе) өзге де құжаттар) негізінде айқындалады
жəне (немесе)
5) егер қатысу үлесі қайта ұйымдастырылу нəтижесінде алынған жағдайда - беру актісінде немесе бөлу балансында көрсетілген құн
жəне (немесе)
6) егер қатысу үлесін акционер (қатысушы, құрылтайшы) заңды тұлға таратылған немесе жарғылық капитал азайтылған, сондай-ақ заңды тұлға құрылтайшыдан, қатысушыдан осы заңды тұлғаға қатысу үлесін немесе оның бір бөлігін сатып алған, эмитент-заңды тұлға осы эмитент шығарған акцияларды акционерден сатып алған кезде мүлікті бөлу нəтижесінде алған жағдайда - мүлікті бөлу кезінде акционер, қатысушы, құрылтайшы алатын (алған), оның ішінде бұрын енгізілген мүліктің орнына алатын (алған) қатысу үлесінің, қатысу үлесінің берілгенін растайтын жəне тараптардың қолтаңбаларымен куəландырылған құжатта көрсетілген қайта бағалау мен құнсыздану есепке алынбастан, беруші тұлғаның бухгалтерлік есепке алуында көрсетілуге жататын (көрсетілген) беру күніндегі баланстық құны
жəне (немесе)
7) егер қатысу үлесі өтеусіз алынған жағдайда - осы Кодекске сəйкес өтеусіз алынған мүліктің құны түрінде жылдық жиынтық кіріске енгізілген құн
жəне (немесе)
заңды тұлғаның жарғылық капиталына салымды ұлғайту заңды тұлғаның жарғылық капиталын осындай заңды тұлғаның меншікті капиталының құрамындағы қайта бағалаудан құн өсімі есебінен ұлғайту жолымен жүргізілді.
252-бап. Бағалы қағаздар бойынша құн өсімінен түсетін кіріс
1. Борыштық бағалы қағаздардан басқа, бағалы қағаздардың шығып қалуынан алынатын нəтиже оң немесе теріс мəнге ие болуы мүмкін жəне салықтық кезеңде шығып қалудың əрбір операциясы бойынша мынадай тəртіппен айқындалады:
1) өткізу кезінде - бағалы қағазды өткізу құны мен оның бастапқы құны арасындағы айырма;
2) жарғылық капиталға салым ретінде беру кезінде - бағалы қағаздың жарғылық капиталға салым ретінде берілген құны мен оның бастапқы құны арасындағы айырма;
3) заңды тұлғаны бірігу, қосылу, бөліну немесе бөлініп шығу жолымен қайта ұйымдастыру нəтижесінде шығып қалған кезде - беру актісінде немесе бөлу балансында көрсетілген бағалы қағаздың құны мен оның бастапқы құны арасындағы айырма.
2. Борыштық бағалы қағаздардың шығып қалуынан алынатын нəтиже оң немесе теріс мəнге ие болуы мүмкін жəне салықтық кезеңде шығып қалудың əрбір операциясы бойынша мынадай тəртіппен айқындалады:
1) өткізу, оның ішінде өтеу кезінде - өткізу күніндегі борыштық бағалы қағаздар бойынша дисконттың жəне (немесе) сыйлықақының амортизациясы ескеріле отырып, борыштық бағалы қағазды өткізу, өтеу құны мен оның бастапқы құны арасындағы купонды есепке алмағандағы айырма;
2) жарғылық капиталға салым ретінде беру кезінде - беру күніндегі борыштық бағалы қағаздар бойынша дисконттың жəне (немесе) сыйлықақының амортизациясы ескеріле отырып, борыштық бағалы қағаздың жарғылық капиталға салым ретінде берілген құны мен оның бастапқы құны арасындағы купонды есепке алмағандағы айырма;
3) заңды тұлғаны бірігу, қосылу, бөліну немесе бөлініп шығу жолымен қайта ұйымдастыру нəтижесінде шығып қалу кезінде - шығып қалу күніндегі борыштық бағалы қағаздар бойынша дисконттың жəне (немесе) сыйлықақының амортизациясы ескеріле отырып, беру актісінде немесе бөлу балансында көрсетілген борыштық бағалы қағаздың құны мен оның бастапқы құны арасындағы купонды есепке алмағандағы оң айырма.
3. Жеңілдік жасалатын бағалы қағаздардан басқа, бағалы қағаздардың шығып қалуының барлық операциясынан алынған нəтижелердің жалпы сомасы салықтық кезеңде:
егер мұндай сома оң мəнге ие болса, құн өсімінен түсетін кіріс;
егер мұндай сома теріс мəнге ие болса жəне осы Кодекстің 338, 341 жəне 344-баптарында белгіленген тəртіппен есепке алынса, шығып қалудан келетін залал деп танылады.
4. Егер салықтық кезеңде жеңілдік жасалатын бағалы қағаздардың əрбір түрі бойынша шығып қалудың барлық операциясынан алынатын нəтижелердің жалпы сомасы оң мəнге ие болса, онда мұндай сома жылдық жиынтық кіріске енгізілетін, жеңілдік жасалатын бағалы қағаздар құнының өсімінен түсетін кіріс деп танылады жəне осы Кодекстің 337-бабының 2-тармағында белгіленген тəртіппен есепке алынады.